Kaçlı Koca Oğlı Kan Turalı Boyı

Kaçlı Koca Oğlı Kan Turalı Boyını Beyân (6) eder Hânum hey hey! Oğuz zemânmda Kaçlı Koca derleridi (7) bir gürbüz er yandı. Yetişmiş bir cilasun oğlı vandı, (8) adma Kan Turalı derleridi. Kaçlı Koca eydür: (9) Yârenler, atam öldi; men kaldum, yerin yurdın tutdum. (10) Yarınki gün men ölem, oğlum kala. Bundan yeğreği yoh(II) -dur ki gözüm görüriken, oğul, gel seni evereyim, dedi. (12) Oğlan eydür: Baba, çün meni evereyim dersin, maça (13) lâyık kız nece olur? [Kaçlı Koca eydür: Nece olur?]1128 Kan Turah eydür: Baba men yenimden 1127 aJJyJ' Drs.35a.8, 102b. 8, 108b.3, 121b.6, 1543.2’ye göre okundu. 1 128 S. Tezcan, bu tamiri gerekçe yazmaksızm yapmıştır. Metnin bu kısmında gerçekten de bir eksiklik olduğu anlaşılıyor. Drs.87b.3 ve bağlama göre söz konusu tamir uygundur.

DEDE KORKUT | 349 Drs.87b, ME171, OŞG83.10 (1) turmadın ol turmış ola. Men kazakuç1129 atuma binmedin ol (2) binmiş ola. Men kanlu kâfir eline varmadın ol varmış, (3) marja baş getürmiş ola, dedi. Kagir Koca eydür: Oğul, (4) sen kız istemezmiş-sin, bir cilasun bahadır istermiş-1130 (5) -sin; anug arkasında yeyesin içesin; hoş geçe(6) -sin, Eydür: Bell, cânum baba, eyle isterem. Pes varasın, (7) bir cici bici Türkman kızını alasın; negâhenden tayınam,1131 (8) üzerine düşem kamı yırtıla?1132 dedi. Kaglı Koca (9) eydür: Oğııl, kız görmek1133 senden, mal rızk vermek (10) benden, dedi. Böyle degec erenler evreni Kan Turalı (11) yeninden turdı, kırk yiğidin yanına aldı, İç Oğuza1134 (12) girdi1135 kız bulımadı. Kayıtdı gerü döndi, evlerine (13) geldi. Babası eydür: Oğul, kız buldug mı? Kan Turalı 1129 jiaji Kelimenin yazılışı, yapısı ve anlamı için bk. Drs.3b. 10 notu. 1130 -h*- cr'ij-' Aynı satırdaki istemezmişsin’ e göz takılması sonucu yanlış yazılmıştır. 1131 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.87b.7 notu. 1 132 Vurgu yoluyla soru cümlesi için bk. Drs.87b.7-8. 1133 Fiilin anlamı için bk. Drs.51b.l, 87b.9notu. 1134 ajy' Tamir için bk. Drs.87b.ll-12 notu. 1135 / Tamir için bk. Drs.87b.ll-12 notu.

Drs.88a, ME172, OŞG83.24 (1) eydür: Yıkılsun Oğuz elleri! Mağa yarar kız bulımadmn baba, (2) dedi. Babası eydür: Hey oğul, kız dileyü varan böyle (3) varmaz, Kan Turalı eydür: Ya nece varur baba? dedi. (4) Kaplı Koca eydür: Oğul, şabâh varup öylen (5) gelmek olmaz, öylen varup ahşam gelmek olmaz. (6) Oğul, sen mâla becid ol, yığ, men sapa kız arayı (7) gedeyim, dedi. Kaplı Koca sevini kıvam öri (8) turdı, ağ şakallu pir kocalar yanma bırakdı.1136 (9) İç Oğuza girdi, kız bulımadı. Tolandı, (10) Taş Oğuza girdi, bulımadı. Tolandı, Tırabuzana (11) geldi. Meğer Tırabuzan Tekürinüp bir cazim görklü, (12) mahbüb kızı varidi; sağma solma iki koşa (13) yay çekeridi, 1137 atduğı oh yere düşmezidi.1138 Ol 1136 Yanına bırak- deyimi ve dengi kullanımlar için bk. Drs.88a.8 notu. 1137 Cümle ile ilgili açıklama için bk. Drs.88a.12 notu. 1138 Cümlenin anlamı için bk. Drs.30a.13, 88a.l2 notu.

Drs.88b, ME173, OŞG84.6 (1) kızug üç cânvar kalıklığı kaftanlığı vandı. Her kim (2) ol üç cânvan başsa, yeğse, öldürse kızumı (3) apa verürem, deyü vacde eylemişidi. Başamasa başm (4) kesendi. Böylelikle otuz iki kâfir beginüp (5) oğlınup başı burç bedeninde kesiliip aşılmış idi. (6) Ol üç cânvarup biri kağan aşlamdı, biri kara (7) boğayıdı, biri dahi kara buğra idi. Bulanıp her birisi (8) bir ejderhâyıdı. Bu otuz iki baş[-]kim burc-da aşılmış (9) idi, kağan aşlamla kara buğ(r]anupll3!> yüzin görmemişleridi, (10) ancak boğa boynuzmda helak olmışlandı. Kaplı Koca (11) bu başlan ve bu cânvarlan gördı başında olan (12) bit1141 ayağma derildi. Ey dür: Varayım, oğluma toğn (13) haber vereyim. Hüneri varışa gelsün alsım, yohsa 1139 dlJUn — » Tamir bağlama göre yapıldı. 1140 Bu boyda sıralama ve kurgudaki karışıklık için bk. Drs.88b.6-9 notu. 1141 o-j — > o-j Drs.l01b.5 ve bağlama göre okundu.

DEDE KORKUT | 355 Drs.89a, ME174, OŞG84.17 (1) evdeki kıza râzi olsun, dedi. At ayağı (2) külük, ozan dili çevük olur. Kaçlı Koca gederek (3) geldi, Oğuza çıkdı. Kan Turalıya haber oldı: (4) Babaç geldi, dediler kırk yigidile babasına karşu (5) vardı, elin öpdi. Eydür: Cânum1142 baba, maça yarar (6) kız bulduç mı? Eydür: Buldum oğul, hünerüç var ise. . . (7) dedi. Kan Turalı eydür: Altım akça mı ister, (8) katar [katar]1143 beserek mi ister? Babası eydür: Oğul, hüner gerek, hüner, (9) dedi. Kan Turalı eydür: Baba, yelisi kara kazılık atuma (10) eyer salayım a!1144 Kanlu kâfir eline akın çapayım, baş (11) keseyim, kan dökeyim; kâfire kan kuşdurayım. Kul (12) karavaş getüreyim, hüner göstereyim. Kaçlı Koca eydür: (13) Hay cânum oğul, hüner dedigüm ol degül. Ol kız 1142 Kelime hamım da okunabilir. 1143 Tamir için bk. DKON: 243. 1144 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.89a.10 notu.

DEDE KORKUT | 357 Drs.89b, ME175, OŞG84.30 (1) içün üç cânvar saklamışlar. Her kim ol üç cânvan (2) başsa,1145 ol kızı ar) a verürler, başup öldürmese (3) anııp başmı keserler, burca aşarlar. Kan Turalı1146 (4) eydür: Baba, bu sözi sen mağa dememek gerek idüıj. Çünki (5) dedüç, elbetde varsam gerek. Başuma kahine yüzüme tohınc (6) olmasun. Kadun ana,1147 beg baba, esen kalur] ! dedi. Karjlı (7) Koca eydür: Gördiig mi men maıja netdüm? Oğlana korhınc haberler (8) vereyim, ola kim getmeye, döne, dedi. Kaglı Koca bu arada (9) şoylamış. Görelüm hânum ne şoylamış, eydür: Oğul, sen (10) varacak yerüg tolamac tolamac yollan olur. Atlu (11) batup çıkamaz anug balçığı olur. Ala yılan sürjemez1148 (12) anui) ormanı olur. Gögile pehlü uran anug kakası (13) olur. Göz kakuban göpül alan anui) görklüsi olur. 1 145 “Ua-; —> vh Bağlama göre okundu. , 1 146 yO jj-t — » gr'I jj-t. Bağlama göre okundu. 1 147 i-il — > U! Drs.70a.12 ve bağlama göre okundu. 1 148 Okuma şekilleri ve tamir için bk. Drs.89b.ll, 90a.8 notu.

DEDE KORKUT | 359 Drs.90a, ME176, OŞG85.15 (1) Hay demedin baş götüren1149 [ariuç]1150 cellâdı olur. Yağnnmda (2) kalkan oynar [anur)]1151 yayası olur. Yavuz yerlere yeltendürj, kayda (3) döngil! Ağ şakallu babagı [ağlatmağıl!]1152 kancuk olmış anarjı bozlatmağıl! (4) dedi. Kan Turalı kakıdı, eydür: Ne söylemin, ne (5) eydürsin cânum baba? Bu kadar işden korhan yiğit mi olur? (6) Alp ere korhu vermek cayb olur. Dolamac [dolamacl1153 yoUannı (7) Kadir konsa dünle1154 yortam. Atlu batup [çıkamaz]1155 anui} balçığma (8) kumlar1156 döşeyem. Ala yılan süçemez1157 ormanım çakmak çakup (9) oda uram. Gögile pehlû uran kakaların. Kadir konsa (10) tepem1158 yıkam. Göz kahuban1159 göçül alan görklüsınürj boyrnn (1 1) öpem.1160 Yağnnmda kalkan oynar yayasının), Kadir konsa (12) başm kesem.1161 [Ya varam]1162 ya varmayanı, ya gelem ya gelmeyem. Ya kara buğranın) (13) gögsi altında kalam veya boğanın) boynuzmda ilişem 1 149 Okuma şekilleri ve deyimin anlamı için bk. Drs.90a.l notu. 1150 Tamir için bk. Drs.90a.l, 2 notu. 1151 Tamir için bk. Drs.90a. 1 , 2 notu. 1152 Tamir için bk. Drs.90a.3 notu. 1153 Tamir Drs.89b.l0’da geçen tolamac tolamac yollar tamlamasına göre yapıldı. 1154 Anlam teklifi için bk. Drs.4b.4 notu. 1155 Tamir Drs.89b. 1 1 ’deki dizeye göre yapıldı. 1156 A* A Drs.89b. 1 1 ’deki dize ve bağlama göre okundu. 1157 Okuma şekilleri ve tamir için bk. Drs.89b.ll, 90a.8 notu. 1158 fUj —> f Ly Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.90a_ 1 0 notu. 1159 -y. —> Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.90a.10 notu. 1160 Buradaki dize eksikliği için bk. Dm.90a.ll notu. 1161 Bağlama göre okundu. 1 1 62 Tamir Drs.90b. l’de geçen aynı cümleye göre yapıldı.

Drs.90b, ME177, OŞG86.4 (1) ya kağan aşlanug kıynağında didilem. Ya varam ya varmayanı, (2) ya gelem ya gelmeyem. Yine görince beg baba, hatun ana [ejsen1163 kalug!1164 (3) dedi. Gördiler ki nâmüs içün beklemez, eyitdiler: Oğul, (4) oğurup açuk olsun, şağ esen varup gelesin! (5) dediler. Atasının) anasınug ellerin öpdi, kırk (6) yiğidin yanma bırakdı. Yedi gün yedi gece yortdı-lar (7) kâfirür) serhaddına1165 erdiler, çadır dikdiler. Yüğrük atın (8) yügürdüp Kan Turalı gürzin göge atar, enüp yere (9) düşmedin karvar, tutar. Hey kırk eşüm, kırk yoldaşum! Yüğrük (10) olsa yarışsam,1166 güçlü olsa güreşsem, Hak Tecâla (11) rinâyet eylese, üç cânvarı öldürsem. Gözeller (12) serveri Şan Tonlı Selcan1167 Hattını alsam, (13) atam anam evine dönsem. Hey kırk eşüm, kırk yoldaşum! 1163 (j- -» Tamir Drs.89b.6, 131b. 11 ve bağlama göre yapıldı. 1164 ilaJli — » dUu Drs.89b.6, 131b. 11 ve bağlama göre okundu. 1165 -»

Drs.91a, ME178, OŞG86.22 (1) Kukurjuza kurbân olsun menüm başum! deyü söyleridi. (2) Bunlar bu sözde iken, meğer hânum, Teküre haber vardı: (3) Oğuzdan Kan Turalı derler bir yiğit var imiş. Kızug (4) dileyü geli yörir, dediler. Kâfirler yedi ağaç1168 yer karşu (5) geldiler. Neye geldigüz, yiğit yerjil? dediler. Verişmege alışmağa (6) geldük, dediler. 'İzzet hürmet eylediler, ak çadır dikdiler, (7) ala kalı döşediler, ağca koyun kırdılar, yedi yıllık (8) al şerâb içürdiler, aluban bunları Teküre götürdiler. (9) Tekür taht üzerinde oturmışıdı, yüz kâfir ebçin1169 (10) geyinmişidi. Yedi kat[la] 1170 meydânı tolandı geldi. (11) Meğer kız meydânda bir köşk yapdurmış idi. Cemi' (12) yanında olan kızlar al geymişleridi, gendü şan (13) geymiş idi, yokarıdan temâşâ edendi. Kan Turalı 1168 Kelimenin uzunluk birimi olarak kullanılışı için bk. Drs.91a.4 notu. 1169 -» i Okuma şekilleri ve teklif için bk. DKON: 245-246. 1170 Tamir, kelimenin anlamı ve dengi kullanışlar için bk. Drs.91a.10 notu.

DEDE KORKUT | 365 Drs.91b, ME179, OŞG87.1 (1) geldi, kara şapkalu Teküre selâm verdi. Tekür (2) caleyk aldı. Ala kalı döşediler, oturdı. Tekür (3) ey dür: Yiğit ne yerden gelürsin? Kan Turalı yerinden (4) tun geldi, apul apul yöridi, ağ alnını açdı, (5) ağ bileklerini şığadı, eyitdi kim Karşıı yatan kara tağugı (6) aşmağa gelmişem. Akm-dılı [görklü]1171 şuyugı geçmege gelmişem. Tar e-(7)-t[eg]üge1172 geg koltuğuga şığmu gelmişem. Tagrı buyuruğıyıla Peğamber1173 (8) kavlıyıla kızııgı almağa gelmişem, dedi. , Tekür, eydür: (9) Bu yigidüg sözi yüğrük, eğer elinde hüneri var ise [kızumı vereyim],1174 (10) dedi. Tekür eydür: Bu yiğidi anadan toğma şoyurj! (11) Şoydılar. Kan Turalı altunlu ince kettân bezini (12) beline sardı.1175 Kan Turalı[yı]1176 alup meydâna getürdiler. (13) Kan Turalı cemâl u kemâl iyesi yiğit idi. Oğuzda 1171 Tamir içinbk. Drs.91b.6, 95a.8 notu. 1172 aS' Tamir Drs.43b.10 ve bağlama göre yapıldı. 1173 Te'nin noktalan yazılmamıştır. Aynca, bk. Drs.5a.3 notu. 1 174 Tamir Drs.88b.3 ve bağlama göre yapıldı. 1175 Anlam için bk. Drs.91b.12 notu. 1176 vJl jA -> jA Tamir bağlama göre yapıldı.

Drs.92a, ME180, OŞG87.16 (1) dört yiğit nikâbıla gezeridi: Biri Kan Turalı, biri (2) Kara Çekür ve oğlı Kırk Kınuk ve Boz ayğırlu a! 1177 Beyrek. (3) Kan Turah nikâhın serpdi kız köşkden bakandı; (4) tar kıllığı1178 yoşuldı,1179 kedisi mavladı,1180 avşıl olrnış (5) tana gibi ağzınur) şuyı akdi. Yanmdağı kızlara (6) eydür: Hak Tecâla atarnup göğüne rahmet eylese, kabin (7) kesüp1181 meni ol yiğide verse. Bunup gibi yiğit hayf (8) ola ki cânvarlar elinde helak ola, dedi. Bu mahalda (9) demür zenclrile boğayı getürdiler. Boğa dizin çökdi, (10) boynuzıyıla bir mermer taşı yoğurdı,1182 peynir gibi ditdi. (1 1) Kâfirler eydür: Şimdi yiğidi atar yıkar, serer parlar.1183 (12) Yıkılsun Oğuz elleri! Kırk yiğit bir beg oğhyla (13) bir kızdan ötüri ölmek nolur? dediler. Bum eşidicek 1177 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.92a.2 notu. 1 178 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.92a.4 notu. 1 179 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.92a.4 notu. 1180 Kedisi mavla- deyiminin anlamı için bk. Drs.92a.4 notu. 1181 Deyimin anlamı içinbk. Drs.92a.6-7 notu. 1182 Kelimenin anlamı içinbk. Drs.92a.10 notu. 1 1 83 jUjj -»• jU ^ Okuma şekilleri, teklif ve anlam için bk. Drs.92a. 1 1 notu.

DEDE KORKUT | 369 Drs.92b, ME181, OŞG87.29 (1) kırk yiğit ağlaşdılar. Kan Turalı sağına bakdı kırk (2) yiğidin ağlar gördi, şolına bakdı eyle gördi eydür: (3) Hey kırk eşüm, kırk yoldaşum! Neye ağlarsız? Kolça1184 (4) kopuzum getürüp, ögüp meni, dedi. Burada kırk yiğit (5) Kan Turalıyı ögmişler. Görelüm hânum nece ögmişler, eydür: (6) Sultânum Kan Turalı! Kalkubam yenip den turmadup mı? Yelisi (7) kara kazılık atup binmedüp mi? Arku Beli1185 Ala Tağı avlayuban (8) kuşlayuban [aşmadup mı?]1186 Babapup ağ ban [evi]1187 eşiğinde karavaşlar inek (9) sağar görmedüp mi? Boğa boğa dedükleri kara inek buzağusı (10) degül midür? Alp erenler kamumdan kayurur mıms olur? Sarı (11) Tonlu Selcan Hatun köşkden bakar, kime baksa Tşkıla (12) oda yakar, Kan Turalı! Şan Tonlı kız 'ışkına bir (13)

1189 hü! dediler].1 190 Mere boğapuzı koyu verüp, gelsün! dedi. Boğanup 1184 ji Drs.4b.ll, 17b. 11, 18a.l, 96a.4’e göre okundu. 1185 (^L-* -» tAH Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.92b.7 notu. 1186 Tamir Drs.43b.8-9, 91b. 5-6, 124b. 8 ve bağlama göre yapıldı. 1187 Okuma şekilleri ve tamir için bk. Drs.92b.8,TOOb.lO notu. 1188 Drs.90a.5, 100a. 13, 100b.2, 123a.ll, 135b.5, 135b.6, 135b.7’ye göre okundu. 1189 Kelime satır değişikliği nedeniyle yanlışlıkla tekrar yazılmıştır. 1190 Tamir bağlama göre yapıldı.

Drs.93a, ME182, OŞG88.18 (1) zencirin aldılar, şalı verdiler. Boynuzı elmas çıda gibi, (2) Kan Turalımuj üzerine sürdi. Kan Turalı adı (3) görklü Muhammede şalavât getürdi. Boğanın) ahuna1191 bir yumruk (4) eyle urdıj-|kim boğayı göti üzerine çökerdi. Alnına (5) yumruğm tayadı, sürdi meydânın] başma çıkardı. (6) Çok çalışdılar, ne boğa yerjer ne Kan Turalı yeger. (7) Küt küt boğa solumağa başladı, ağzı köpüklendi. (8) Kan Turalı eydür: Bu dünyâyı erenler 'aklıla bulmışlardur.1192 (9) Bunup örjinden sıçrayayım, ne hünerüm vansa ardmdan (10) göstereyim, dedi. Adı görklü Muhammede şalavât getürdi, (11) boğanın) ör) inden savıldı. Boğa boynuzı üzerine (12) dirjeldi kuyruğmdan üç kerre götürüp yere şaldı, (13) sülükleri hurd oldı. Başdı, boğazladı, pıçak 1191 .udi — > udi Drs.lOb.2, 20a.9 ye bağlama göre okundu. 1192 Fiilin anlamı için bk. Dxs.93a.8 notu.

Drs.93b, ME183, OŞG88.30 (1) çıkarup derisini yüzdi. Etin meydanda koyup derisini (2) Tekürür) ögine getürüp eydür: Tagla kızupı maıja veresin, (3) dedi. Tekür eydür: Mere kızı verüg, şehirden sürürj; (4) çıksun getsün, dedi. Tekiirüg kardaşı oğlı varidi, (5) eydür: Cânvarlar serveri aşlandur. Anurjıla dahi oyun (6) göstersün, kızı andan şogra verelüm, dedi. Vardılar (7) aşlam çıkardılar, meydâna getürdiler. Aslan haykırdı (8) meydânda ne kadar at vansa kan kaşandı. Yiğitleri (9) eydür: Boğadan kurtıldı, aslandan nece kurtıla? dediler, (10) ağlaşdılar. Kan Turalı yiğitlerin ağlar gördi eydür: (11) Mere a!1193 [ko]lça1194 kopuzum ele alu i), meni ögüg. Şan Tonlu (12) kız ‘ışkına bir aslandan döneyin[m]i?1195 dedi. Yoldaşlan (13) burada şoylamış. Görelüm hânum ne şoylamış, eydür: Sultânum 1193 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.93b.ll notu. 1194 ji Tamir için bk. Drs.93b.ll notu. 1195 j -» Drs.96a.5 ve bağlama göre yapıldı.

Drs.94a, ME184, OŞG89.9 (1) Kan Turalı! Ağca sazlar içinde şan gönler görûben (2) taylar basan, üjr)ü]k119â tamann dilüben kanın soran, kara (3) polad uz kılıcdan kayıtmayan, ağca tozlu katı yaydan darsmmayan,1197 (4) ağ yeleklü ötkün ohdan kayıkmayan, cânvarlar serveri (5) kağan aslan kı[ğ]rfıl]an1198 ala köpek itine1199 gendüzin taladur mı? (6) Alp yiğitler savaş güni kamumdan kayurur mı? dediler. (7) Şan Tonlı Selcan Hatun köşkden bakar. Kime (8) baksa cışkıla oda yakar. Şan Tonlu kız cışkma (9) bir hü! dedi {ler.] 1200 Kan Turalı, Mere kâfir, aşlanupı koyu ver, (10) gelsün, dedi. Kara polad uz kılıcum yok kim karvaşduğı (11) dem iki biçeydüm. Sapa şığmdum, cömerdler cömerdi gani (12) Tapn, meded! dedi. Aşlam koyu verdiler, sürdi (13) geldi. Kan Turalı bir kepeneği kapağına1201 toladı, aşlanurj 1 196 A — > zl jTji Tamir ve anlam için bk. Drs.94a21 notu. 1197 Okuma şekilleri ve anlam için bk. Drs.94a.3 notu. 1 198 01 jî — » jj Okuma şekilleri, tamir ve anlam için bk. Drs.94a.5 notu. 1199 Tamlamanın okunuşları ve teklif için bk. Drs.94a.5 notu. 1200 Tamir bağlama göre yapıldı. 1201 Okuma şekilleri, teklif ve anlam için bk. Drs.94a.13, 127a_10 notu.

Drs.94b, ME185, OŞG89.26 (1) pençesine şunı verdi. Adı görklü Muhammede şalavât (2) getürdi, aşlanup alın1202 gözedüp bir yumruk eyle (3) urdı[-]kim yumruk pepesine tokmdı uvatdı. Süksüninden (4) tutdı, belini üzdi, andan götürüp yere urdı; (5) hurd oldı. Tekür öpine, geldi, eyitdi: Yarın kızupı (6) mapa vergil, dedi. Tekür eydür: Kazı getürüp, verüp! Bu (7) yiğidi gözüm gördi, göplüm sevdi. Gerek tursun, (8) gerek getsüp, dedi. Yine kartaşı oğlı eydür: Cânvarlar (9) serhengi devedür. Anugıla dahi oyunın oynasun, dedi. (10) Andan şogra kızı verevüz, dedi. Çün 'inayet (11) Tapudan oldı begüp paşanup himmeti Kan Turahya (12) oldı. Tekür: Devenüp ağzm yedi yerden bağlap! (13) dedi. Hasııd kâfirler bağlamadılar, yuların şıyırup şalı 1202 Kelimenin okunuşu, teklif ve anlam için bk. Drs.94b.2 notu.

Drs.95a, ME1B6, OŞG90.3 (1) verdiler. Kan Turalı fırlar1203 devenüg koltuğından girür, (2) fırlar çıkar. Serhoş1204 yiğit hem iki cânvanla şavaşmışıdı, (3) tayındı düşdi altı1205 cellâd ensesine geldiler, (4) yalıi) kılıç tutd[ı] lar. 1206 Burada yoldaşları şoylamış. (5) Görelüm hânum ne şoylamış: Kalkubam, Kan Turalı, (6) yerürjden tun geldüp Yelisi kara kazılık atur) butun (7) bindür) Ala gözlü yiğitlenir) yanuija aldur) Arhu Beli (8) Ala Tağı dünin aşdup Akmdılı [görklü]1207 şuym1208 dilüp1209 geçdüp (9) Kanlu kâfir eline dünin girdüp Kara boğa geldüginde (10) hurd-hâş eyledür) Kağan aslan geldüginde belini (11) bükdüp Kara buğra geldüginde ne gece[l]düq?1210 Kara kara tağlardan (12) haber aşa, kanlu kanlu sulardan haber geçe, kaim Oğuz (13) eline haber vara. Kar) lı Koca oğh Kan Turalı 1203 — > ji j» ikinci satırın başındaki fırlar1 a göre okundu. 1204 Kelimenin anlamı için bk. Drs.l5a.l, 65b.4, 95a.2 notu. 1205 Te1 ma noktalan birbirine uzak düşmüştür. 1206 —> Tamir bağlama göre okundu. 1207 Tamir için bk. Drs.91b.6, 95a.8 notu. 1208 ^3^ -> Tamir için bk. Drs.95a.8 notu. 1209 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.95a.8 notu. 1210 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.95a.ll, 95b.3 notu.

Drs.95b, ME187, OŞG90.20 (1) netmiş? deyeler. Kara boğa geldüginde talçanmamış,1211 kağan (2) aslan geldüginde belin bükmiş, kara buğra geldüginde (3) ne gecelmiş?1212 deyeler. Ulu kiçi kalmaya söz edine, kan koca (4) kalmaya kov edine. Ağ şakallu babaıj burjlu ola, kancuk olmış (5) anag kan yaş döke. Hamım, kalkubanı yerügden turmaz (6) olsag altı cellâd egsegde yalıg kılıç tutar, (7) ğâfıllüce görklü başug keser. Aşağadan yokan (8) bakmaz mısın? Karşuga ala kaz geldi, şâhinüg atmaz mı-(9)-sm? Şan Tonlı Selcan Hatun işaret eder, (10) görmez mi-sin seni? Deve bunundan zebûn olur, (11) bilmez misin? dediler.1213 Şan Tonlu Selcan Hatun (12) köşkden bakar a!1214 Kime baksa1215 'ışkıla oda yakar. Şan (13) Tonlu kız 'ışkına bir hü! dediper).1216 Kan Turalı örü 1211 JUJi — > Okuma şekilleri ve anlam için bk. Drs.95b.l notu. 1212 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.95a.ll, 95b.3 notu. 1213 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.95b.ll notu. 1214 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.95b.12 notu. 1215 4— i' a-JL, Tamir Drs.92b.ll, 94a.7, 96b.2’ye göre yapıldı. 1216 Tamir bağlama göre yapıldı.

Drs.96a, ME188, OŞG91.1 (1) turdı, eydür: Mere, men bu devenüg burnma yapışacak [olınsam] 1217 (2) Ol kız söziyle yapışdı, derler. Yarın Oğuz eline (3) haber vara Deve elinde kalmışıdı,i218 kız kurtardı, deyeler. (4) Mere, kolca kopuzum çalur), öğür) meni. Yaradan Kadir Tagnya (5) şığmdum, bir1219 buğradan döneyin mi? înşa’ailâh bunur) dahi (6) başm keseyim, dedi. Yıgit-leri Kan Turah[yı] 1220 ögüp (7) şoylamış. Görelüm hânum ne şoylamış: Kap kayalar başında (8) yuva tutan, Kadir ulu Tagnya yakın uçan, mancıkğı (9) ağır taşdan1221 ğızıldayup katı enen, arı gölüg (10) ördeğin1222 şakıyup alan, kaba ümge1223 dip [dip]1224 yöririken (11) tartup üzen, karmcuğı ac olsa kalkup uçan (12) cümle kuşlar sultam çal kara kuş; kanadıyıla122:> saksağana (13) gendüzin şakıdur mı?1226 Alp yiğitler kırış güni kanmmdan 1217 Tamir Drs.27a.l, 30a.2, 41b.l0, 44b.l2, 45a.l3 vd’e göre yapıldı. Bk. DKON: 258. 1218 Deyimin anlamı için bk. Drs.96a.3 notu. 1219 Bağlama göre okundu. 1220 Tamir bağlama göre yapıldı. 1221 Mancılığı ağır taşdan deyiminin kullanılışı ve anlamı için bk. Drs.96a.8-9 notu. 1222 jj' Drs.l42a.l3’e göre okundu. Teklif için bk. DKON: 259. 1223 ^ Teklif için bk. DKON: 259-262. 1224 Tamir bağlama göre yapıldı. 1225 Teklif için anlamı için bk. Drs.96a.12, 13 notu. 1226 Teklif için anlamı için bk. Drs.96a.12, 13 notu.

Drs.96b, ME189, OŞG91.15 (I) kayururmı? dediler. Şan Tonlı Selcan Hatun köşkden (2) bakar, kime baksa Tşkıla oda yakar, [dediler.]1227 Şan Tonlı (3) kız cışkma bir hü! dedi, Kan Turalı, adı görkli (4) Muhammede şalavât getürdi, deveye bir depme urdı (5) deve bağırdı. Bir dahi urdı deve ayağı üzerine (6) tunmadı, yıkıldı. Başup iki yerden boğazladı (7) arkasından iki kayış çıkardı, tekürüp 013 ine bırakdı, (8) eydür: Akm-cılarug1228 tırkeşi1229 bağı, üzengüsi kayışı (9) üzilür dikmeğe gerek olur, dedi. Tekür eydür: Vallâh (10) bu yiğidi gözüm gördi, gönlüm sevdi, dedi. Kırk (II) yerde otak dikdürdi, kırk yerde kızıl ala gerdek (12) dikdürdi.1230 Kan Turalıyıla kızı getürüp gerdege (13) koydılar. Ozan geldi, yelteme1231 çaldı Oğuz yigid[i]nüp12?2 1227 Tamir bağlama göre yapıldı. 1228 4 -> 4 Drs.l28a.7, 129a.l2’ye göre okundu. 1229 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.96b.8 notu. 1230 Segrek Boyu’ndaki bir olayın Kan Turalı Boyu' nun kurgusuna bulaşması için Drs.96b.l0-97a.9 notu. 123 1 Okuma şekilleri ve anlam için bk. Drs.96b.13 notu. 1232 iri-uSk —> Tamir bağlama göre yapıldı.

Drs.97a, ME190, OŞG91.30 (1) öykeni kabardı,1233 kılıcın çıkardı,1234 yeri çaldı, (2) kertdi. Eyitdi[-Jkim Yer gibi kertileyin, toprak gibi (3) şavrılayın, kılıcuma toğranayın, ohııma sancılayın. (4) Oğlum toğmasun, toğarısa on güne varmasun, (5) beg babamuıj kadın anamup yüzin görmedin bu gerdege (6) girürisem, dedi. Evini çözdi, kaytabanın1235 bozlatdı, (7) kazakucın1236 kişnetdi, dün katdı göçdi; yedi (8) gün yedi gece yortdı, Oğuzug serhaddma1237 çıkdı, (9) çadır dikdi.1238 Kan Turalı eydür: Hey kırk eşüm, (10) kırk yoldaşum! Kurbân olsun size menüm başum. Hak (11) Tecâla yol verdi vardum ol üç can varı (12) öldürdüm, Şan Tonlı Selcan Hatum aldum, (13) geldüm. Haber eyleg, babam mapa karşu gelsün! dedi. 1233

cf? Kelimenin yazılışı, yapısı ve anlamı için bk. Drs.3b.10 notu. 1237 ^ -> ulb- Drs.64b.12, 65a.5, 137a.l0’da geçen şeddeli örneklere göre okundu. 1238 Segrek boyundaki bu olaym Kan Turalı Soyunun kurgusıma bulaşmış olması olayı için bk. Drs.96b.l0-97a.9 notu.

Drs.97b, ME191, OŞG92.8 (1) Kan Turalı bakdı gördi, bu konduğı yerde kuğı (2) kuşlan, turnalar, turaç-lar, keklik-ler uçarlar; şovuk (3) şovuk sular, çayırlar çemen-ler... Selcan Hatun bu yeri (4) görklü gördi, beğendi. Düşdiler, cişrete meşğûl oldılar, (5) yediler içdiler. Ol zemânda Oğuz yiğitlerine ne kaza (6) gelse uyhudan gelüridi. Kan Turalmug uyhusı (7) geldi, uyudı. Uyuriken kız eydür: Menüm muhiblerüm çokdur. (8) Nâgâh ilganla1239 gebnesün, tutuban yigidüm öldürmesünler, (9) ağca yüzü men gelini tutup atam anam evine eletmesünler, (10) dedi. Kan Turalmui) atmı ebçin to[na]tdı1240 geydürdi, (11) gendü dahi ebçin1241 to[na]ndı1242 geyindi, süi]üsin eline aldı, (12) bir yüksek yere çıkdı, gözledi. Meğer hânum, Tekür peşimân (13) oldı: Üç cânvar öldürdügiyçün bir kızcuğazumı 1239 Anlam için bk. Drs.97b.8 notu. 1240 Gerekçe içinbk. DKON: 245-246, 265. 1241 jÇe’nin noktası yazılmamıştır. Drs.97b.10, 98a.l’e göre okundu. 1242 Gerekçe için bk. DKON: 245-246, 265.

Drs.98a, ME192, OŞG92.19 (1) aldı, getdi, dedi. Ebçin[li],1243 kara tonlı, gök demürli1244 (2) altı yüz kâfir seçdi. Gece gündüz yortdılar, negâhenden yetdiler. (3) Kız hâzır idi. Bakdı gördi ılgar yetdi.1245 Atın (4) oynatdı. Kan Turalınur) üzerine geldi, şoylamış. görelüm (5) hânum ne şoylamış, eydür: Gafil olma, kara başur) kaldur yiğit! (6) kara1246 kıyma görklü gözüg açğıl yiğit! karularui] -dan ağ ellerüg (7) bağlanmadın, ağ alnun kara yere depilmedin, ğâfille görklü başur) (8) kesilmedin, alca kanui) yer yüzine dokilmedin; yağı yetdi, (9) düşmen erdi, [noldı sağa,]1247 ne yatıırsın? Kalkğıl [yiğit!]1248 kap kayalar oynamadın (10) yer obnldı. kazi1249 begler ölmedin el boşaldı. karcaşuban, (11) oğraşuban tağdan endi. yaşanuban üzerüge yağı (12) yetdi. yatacak yer mi buldup, yurt mı buldug? noldı sağa, [ne yatursm? Kalkğıl yiğit!]1250 (13) deyü çağırdı. Kan Turalı sermürdi, oyandı, örü 1243 Okuma şekilleri ve tamir için bk. Drs.98a.l notu. 1244 Okuma şekilleri ve anlam için bk. Drs.76b.l, 98a.l notu. 1245 ılgar yet- deyiminin anlamı için bk. Drs.97b.8 notu. 1246 -ül — > ti Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.98a.6 notu. 1247 Tamir ve söz karışıklığı için bk. Drs.98a.5-12 notu. 1248 Tamir ve söz karışıklığı için bk. Drs.98a.5-12 notu. 1249 L>y — > tşy Okuma şekillen ve teklif için bk. Drs.98a.10 notu. 1250 Tamir ve söz kanşıklığı için bk. Drs.98a.5-12 notu.

DEDE KORKUT Drs.98b, ME193, OŞG93.1 (1) turdı, ey dür: Ne söylersin görklüm? dedi. Ey dür: Yigidüm, (2) üzerüpe yağı geldi. Oyarmak benden, şavaş[u]ban1251 hüner (3) göstermek senden, dedi. Kan Turalı gözin açdı, (4) kapakların kaldurdı, gördi, gelin at üzerinde, [ebçin] 1252 geyinmiş, (5) süpüsi elinde. Yer öpdi, ey dür: Amenna ve şaddakna! Maksûdumuz (6) Hak Tecâla dergâhmda haşıl oldı, deyüp an sudan (7) abdest aldı, ağ alnmı yere kodı, iki rekcat namaz kıldı. (8) Atma bindi, adı görklü Muhammede şalavât getürdi, kara (9) tonlu kâfire at şaldı, karşu vardı. Selcan (10) Hatun at oynatdı, Kan Turah-nur] öpine geçdi (11) Kan Tııralı eydür: Görklüm, kanda gedersin? dedi. Eydür: (12) Beg yiğit, baş esen olsa börk bulınmaz mı olur? (13) Bu gelen kâfir çok kâfirdür. Şavaşalum dögişelüm, ölenümüz 125 1 Tamir bağlama göre yapıldı. 1252 Tamir için bk. DKON: 267. 393

Drs.99a, ME194, OŞG93.14 (1) Ölsün, diri kalanumuz odaya gelsün, dedi. Bu arada (2) Selcan Hatun at şaldı, karımın başdı. Kaçanın (3) kovmadı, aman deyeni öldürmedi. Eyle şandı kim (4) yağı basıldı, kılıcının] balçağı kan, odaya geldi. (5) Kan Turalıyı bukmadı. Ol mahalda Kan Turalınuç (6) babası anası çıka geldi. Gördiler kim bıı gelin1253 (7) gişinüç kalıcı-nuç balçağı kanlu, oğlı görinmez. (8) Haber şordılar, görelüm nece şordılar. Anası ey dür: Anam (9) gişi, kızum gişi! Ala taçla yerüçden tun geldüç, [yalıç uzca] 1254 oğulı (10) hıtdurdug mı? Gafille görklü başm kesdürdüç mi? Kadın (11) ana, beg baba!, deyü bozlatduç mı? Sen gelürsin, bir bebegüm (12) görinmez, bağrum yanar. Ağız dilden birkaç kelime haber maça. (13) Kara başum kurbân olsun, gelin saça! Kız bildi kim 1253 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.99a.6 notu. 1254 Tamir için bk. Drs.99a.9 notu.

Drs.99b, ME195, OŞG93.32 (1) kayın anası, kayın atası-dur kamçıyıla işaret kılup1255 (2) Odaya düşüp. Ne yerde ener kanşur toz vansa (3) ve ne yerde karga kuzgun oynansa anda isteyelüm, dedi. (4) Atına mahmuz urdı, bir yüksek yere çıkdı, gözledi. (5) Gördi kim bir derenüp içinde toz gâh derilür gâh (6) tağılur. Üzerine geldi gördi kim Kan Turalmup (7) atım ohlamışlar, gözinüp kapağın ohşamışlar;1256 yüzini (8) kan bürimiş,1257 tuımaz kanın siler. Kâfirler üşer; kılıcın (9) yalm eyler, kâfiri öpine katup kovar. Selcan Hatun (10) bum böyle gördi içine od düşdi. Bir bölük kaza1258 (11) şahin girmiş gibi kâfire at şaldı. Bir ucmdan (12) kırup kâfiri, ol bir uçma çıkdı. Kan Turalı (13) bakdı gördi kim bir kimesne yağıyı öpine katmış kovar, 1255 Gelinlik etme geleneği ve Dede Korkut için bk. Drs.99b.l, 133a.2 notu. 1256 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.99b.7 notu. 1257 Fiilin anlamı için bk. Drs.99b.8 notu. 1258 »jU — > ojli Drs.68b.6-7, 95b. 8 ve bağlama göre okundu.

Drs.lOöa, ME196, OŞG94.9 (1) Selcan idügin bilmedi, kakıdı. Bu arada şoylamış. (2) Görelüm hânum ne şoylamış, eydür: Kalkubam yerinden turan (3) yiğit, ne yigit-sin? Yelisi kara kazılık atma binen yiğit, (4) ne yigit-sin? Ğâfiliüce başlar kesen, destursuzca menüm (5) yağuma giren yiğit, ne yigit-sin? Destursuzca yağıya girmek (6) bizüm elde cayb olur. Mere yöri, toğan kuş oluban (7) uçayın mı? Şakalugıla boğazurjdan tutayın mı? Ğâfiliüce (8) senüg başup men keseyin mi? Alca kanın] yer yüzine tökeyin mi? (9) Kara başug terkiye aşaym mı? Mere kazası yetmiş yiğit, ne yigit-(10)-sin? Kayda döngü! dedi, Selcan Hatun burada şoylamış. (11) Görelüm hânum ne şoylamış, eydür: Hey yigidüm, beg yigidüm! (12) Kaytabanda [kızü deve]1259 torunundan döner mi olur? Kazakucda1260 kazılık (13) at-lar kul[un]cuğın1261 deper mi olur? Ağaydda ağca koyun kuzıcağm 1259 Tamir için bk. Drs.100a.12 nottu 1260 jieji—* öSx-j2c,ji Kelimenin okunuşu, yapısı ve anlamı için bk. Drs.3b.10 notu. 1261 A Tamir Drs.71b.8, 71b.9 ve bağlama göre yapıldı.

Drs.lOOb, ME197, OŞG94.30 (1) süser mi olur? Alp yiğitler, beg yiğitler görklüsine (2) kıyar mı olur? Yigidüm, beg yigidüm! Bu yağmur) bir ucm (3) mağa, bir ucm sağa! dedi. Kan Turalı bildi kim bu yağı (4) başup tağıdan Selcan Hatundur. Bir tarafına dahi (5) gendü girdi, kılıç tartup1262 yöridi, kâfir başın (6) kesdi. Yağı basıldı, düşmen sındı.12® Selcan Hatun (7) Kan Turalıyı at ardına aldı, çıkdı. Gederek Kan (8) Turalmur) fikrine bu geldi kim Kalkubanı, Selcan Hatun, (9) turduğupda, yelisi kara kazılık atur) bindügügde, babamur) (10) ağ ban [evi]1264 eşiğine düşdügürjde, Oğuzug ala gözli kızı (11) gelini b[o]yladukda,1265 her gişi sözin söyledükde sen orada (12) turasın öginesin:1266 Kan Turalı zebun oldı, at (13) ardma aldum, çıkdum, deyesin. Gözüm döndi, göplüm getdi, 1262 vy _jl Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.l00b.5 notu. 1263 Fiilin anlamı için bk. Drs. 100b. 6 notu. 1264 Okuma şekilleri ve tamir için bk. Drs.92b.8, 100b. 10 notu. 1265 e-Uj-L.-; — » Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.100b.ll notu. 1266 Drs.l01a.3-4’te Selcan’m verdiği cevap ve bağlama göre okundu. .

Drs.lOla, ME198, OŞG95.17 (1) öldürûrem seni, dedi. Selcan Hatun hâl neydügin1267 (2) bilüp şoylamış. Görelüm hânum ne şoylamış, eydür: Beg yiğit! (3) Öginürise er öginsün, aşlandur. Öginmeklik 'avratlara (4) bühtân-dur. Öginmegile 'avrat er olmaz. Ala yorgan içinde (5) senüpıle tolaşmadum, tatlu damağ tatubanı1268 şonşmadum, al (6) duvağum altmdan söyleşmedüm. Tez sevdür), tez uşandup, kavat (7) oğlı kavat! Kadir Allah bilür, men sapa münisem,1269 yaram; kıyma (8) mapa! dedi. Kan Turalı eydür: Yok, elbetde öldürsem gerek(9) -dür, dedi. Kız kakıdı, eydür: Mere kavat oğlı kavat! (10) Men aşağa kulpa yapışuram, sen yokan kulpa yapışursm. (1 1) Mere kavat oğlı, ohupıla mı kılıcupıla mı? Gel berü, boylaşalum, (12) dedi. Atın depdi, bir yüksek yere çıkdı, şadakmdan (13) toksan ohın yere dökdi. İki ohup demrenin 1267 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.l01a.l notu. 1268 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.l01a.5 notu. 1269 Anlam için bk. Drs.l01a.7 notu. 1270 —> _y. Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.lOla.l 1 notu.

Drs.lOlb, ME199, OŞG96.I(1) çıkardı, birin gezledi, birin eline aldı. Demrenlü ohıla (2) atmağa kıyamadı, eydür: Yiğit at ohupı! Kan Turalı (3) eydür: Kızlanır) yolı evveldür;1271 evvel sen at! dedi. Kız (4) bir ohıla Kan Turalıyı atdı, şöyle kim başmda olan (5) bit ayağma endi. İlerü gelüp Selcan Hatunı kucaklayup (6) barışmışlar, şonşmışlar. Kan Turalı şoylamış. Görelüm (7) hânum ne şoylamış, eydür: Yalab yalab yalabıyan ince tonlum, (8) yer başmayup yöriyen1272 [selvi boylum,! 1273 kar üzerine kan tammış gibi kızıl (9) yap akilim, koşa badem [sığmayan]1274 dar ağızlum, kalem-ci-ler çalduğı (10) kara kaşlum, kıvnmsı kırk tutam kara şaçlum, aslan ( 1 1 ) uruğı, sultân kızı ! Öldürmeğe men seni kıyar mıdum? (12) Öz cânuma kıyam, men sapa kıymayam. Men seni şmandum, dedi. (13) Selcan Hatun dahi bu arada şoylamış. Görelüm hânum ne 1271 Şeddesiz yazılmıştır; Drs.3a.3, 39a.9, 101b.3, 104b.7, 109a.l2, 137b.9 ve bağlama göre okundu. 1272 cr^jy- yjy Drs.8a.8 ve bağlama göre okundu. 1273 Tamir Vat.61a.3, Drs.8a.9 ve bağlama göre yapıldı. 1274 Tamir Vat.61a.4, Drs.8a.10 ve bağlama göre yapıldı.

Drs.l02a, ME200, OŞG96.21 (I) şoylamış, ey dür: Kalkubanı yenimden turur idüm, yelisi (2) kara kazılık atuma bineridüm, babamug ağ ban evinden (3) çıkandum, Arku Beli Ala Tağı avlandum, ala geyik, şığm (4) geyik kovandum, tartanda1275 [demrensüz] 1276 bir ohda namlandum.1277 Demrensüz (5) ohda yiğit, seni şmar idüm. Öldürmeğe, yigidüm, men (6) seni kıyar mıdum? dedi. Irağmdan yakınından gelişdiler, (7) gizlü yaka tutuban yiyleşdiler, tatlu damağ verüben şonşdılar. (8) Ağ boz atlar1278 binüben yortışdılar, beg babası yanma (9) erişdiler. Babası oğlancuğm gördi Allaha şükürler (10) eyledi. Oğlıyla geliniyle1279 Kaçlı Koca, Oğuza girdi, (II) gök ala[q]1280 görklü çemene çadır dikdi. Atdan aygır,1281 (12) deveden buğra, koyundan koç kırdurdı,1282 düğün etdi. (13) Kaim Oğuz beglerin ağırladı, altunluca günlügin diküp 1275 oajL. Jo — > sjjU J? Drs,126b.8 ve bağlama göre okundu. 1276 Tamir için bk. Drs.l02a.4 notu. 1277 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs. 102a.4 notu. 1278 jin jJji Bağlama göre okundu. 1279 Yazımda nun ve ye’nin noktalan yer değiştirmiştir. 1280 N i -» ' Tamir için bk. Drs. 102a. 1 1 notu. 1281 Oj > jkj \ Vat.60b.3, 61b.3, 64a.2, 95a.l, 104b.l2 ve bağlama göre okundu. 1282 -> ışiji J Drs.9a.12, 13b.7, 69b.5, 149a.8 ve bağlama göre okundu.

DEDE KORKUT 409 Drs.l02b, ME201, OŞG97.5 (1) Kan Turalı gerdeğine girüp mıırâdma makşüdına erişdi. (2) Dedem Korkut gelüp şadılık çaldı, boy boyladı, (3) soy1283 şoyladı, ğâzi erenler başma ne geldügin (4) söyledi: İmdi, kam dedügüm yeg erenler, dünyâ menüm deyenler? [Anlar dahi bu dünyâya geldi geçdi, kervân gibi kondı göçdi. Anlan dahil1284 (5) ecel aldı, yer gizledi. Fâni dünyâ kime kaldı? Gelimli (6) gedimli dünyâ, şoq ucı ölümli dünyâ! Ecel geldüginde (7) an imândan ayırmasun! Kadir seni nâ-merde muhtaç (8) etmesiin! Allâh veren ümizüi) üzilmesün! Ağ alnurjda (9) beş kelime ducâ kılduk, kabul olsun! Âmin deyenler dızâr (10) görsün! Yığışdursun, dürişdürsün! Günâhupuzı (11) adı görklü Muhammed Muştafaya bağışlasun! Hânum hey! (12) Kazı-lık Koca1285 Oğlı Yegenek Bo[yı]nı1286 Beyân Eder (13) Hânum hey! Kamgan oğlı Hân Bayındır yerinden tuımışıdı. 1283 c ŞyP Drs.19a.10, 62b.l3, 86b.9, 108a.ll, 137b.9’a göre okundu. 1284 Tamir için bk. Drs.34b.ll notu. 1285 Özel adla ilgili yorum için bk. Drs.4a.4 notu. 1286 Tamir Drs.35a.ll, 87a.5, 128b.ll’e göre yapıldı.

DEDE KORKUT 411 Drs.l03a, ME202, OŞG98.3 (1) Kara yerüg üzerine1287 ağ ban evin dikmişidi. Ala sayvan gök (2) yüzine esenmışidi.1288 Bii) yerde ipek halıcası1289 döşenmişidi. (3) İç Oğuz begleri [Bayındır Hânup]1290 sohbetine1291 derilmişidi. Yeme içme idi. Kazılık (4) Koca derleridi bir gişi varidi, Bayındır Hânug veziri (5) idi. Şerâbur) itişi başına çıkdı kaba diz[in]ür|1292 üzerine (6) çökdi, Bayındır Hândan akın diledi.1293 Bayındır Hân (7) destür verdi: Nereye dileriseg var, dedi. Kazılık (8) Koca iş görmiş iş [e] 1294 yarar âdem idi. Yarar kocaların (9) yanma cemc eyledi, yad yağı yarağıyıla yola girdi. Çok (10) tağlar, dere depe geçdi. Günlerde bir gün Düzmürd kakasına (11) geldi. Kara degiz kenarında idi. Aga erüben kondılar. Ol (12) kal'anug bir teküri var idi, adına Arşım oğlı Direk (13) Tekür derleridi. Ol kâfırüg altmış arşun kameti 1287 'üjj jl -> ojjjt Vat.l00a.7; Drs.20a.3, 43a.l3, 63a.l0, 119b.6 ve bağlama göre okundu. 1288 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.7a.3 notu. 1289 Drs.7a.3, 35b.2, 38b. 12, 63a.ll, 119b.7’ye göre okundu. 1290 Okuma şekilleri ve tamlamayla ilgili tamir teklifi için bk.Drs.l03a.3 notu. 1291 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.l03a.3 notu. 1292 — » drij>o Tamir Drs.20a. 10, 20b.3, 35b. 1 1 ve bağlama göre yapıldı. 1293 Akın dile- deyiminin anlamı için bk. Drs.l03a.6 notu. 1294 > -uioi Tamir Vat 100a. 12 ve bağlama göre yapıldı.

Drs.l03b, ME203, OŞG98.16 (1) vandı. Altmış batman gürz salandı, katı muhkem yay (2) çekendi . Kazılık Koca kakaya yetdüginleyin cenge (3) başladı. Pes ol Tekür kala'dan taşra çıkdı, (4) meydâna girdi, er diledi. Kazılık Koca am gördüginleyin (5) yel gibi yetdi, yelim gibi yapışdı, kâfirüi) ensesine (6) bir kılıç urdı, zerre kadar kesdüremedi. Nevbet kâfire (7) değdi. Ol altmış batman gürzile Kazılık Kocaya depere1293 (8) tutup çaldı. Yalan dünyâ başına tar oldı, (9) [ağzından bumındanj1296 düdeg gibi kan şorladı. Kazılık Kocayı karmalayup (10) tutup kakaya koydılar yiğitleri turmayup kaçd[ı]lar.1297 (11) Kazılık Koca temâm on altı yıl hişârda tutsak (12) oldı. Şogra Emen derleridi bir gişi yedi1298 kerre vamp (13) hişân alımadı. Meğer hânum, Kazılık Koca tutsak .1295 Fiilin anlamı için bk. Drs.l03b.7, 106b.5 notu. 1296 Tamir için bk. Drs.l03b.9 notu. 1297 -> Tamir bağlama göre yapıldı. 1298 — > ış-^ Teklif için bk. Drs.103b.12 notu.

Drs.lÖ4a, ME204, OŞG99.2 ( 1 ) oldı-ğı vakt bir oğlancuğı varidi, bir y aşında(2) -yıdı. On beş yaşma girdi, yiğit oldı. Babasm (3) öldi bilüridi. 1299 Yasağ eylemiştendi, tutsak olduğın (4) oğlandan saklarlandı. Ol oğlanur) adına Yegenek der(5) -leridi. Günlerde bir gün Yegenek oturup begler ile sohbet (6) ederiken Kara Göne oğlı Budağıla uz düşmedi, bir birine (7) söz atışdılar. Budak eydür: Bunda laf urup1300 neydürsin?1301 (8) Çünki er di[rlilürsin'302 varup babagı kurtarsai][-]a ne! On (9) altı yıldur tutsak-dur, dedi. Yegenek bu haberi eşidicek [dom] (10) yüreği oynadı, kara bağn sarsıldı. Kalkdı, (11) Baymdır Hânur) nazarına vardı, yüz yere kodı, eydür: (12) Ala1304 şabâh şapa yerde dikilende ağ ban evli, atlasıla (13) yapılanda gök şayvanlı, tavla tavla çekilende şehbâz ath, 1299 Fiilin anlamı içinbk. Drs.16b.10 notu. 1300 Deyimin anlamı için bk. Drs.l04a.7 notu. 1301 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.l04a.7 notu. 1302 ^ jL-i — > o-* Tamir teklifi için bk. Drs.l04a.8 notu: 1303 Okuma şekilleri ve tamir için bk Drs.l04a>9 notu. 1304 ût/l — > t/ i Permin örnekleri ve teklif için bk. Drs.7b.7 notu.

Brs.lÖ4b, ME205, OŞG99.15 (I) çağıruban dâd verende yol1305 çavuşlı, yağ tökilende1306 bol (2) nicmetlü. Kalmış yiğit arhası, beze miskin umudı, (3) Türkistâmır) direği, tülü kuşug yavnsı. Amit Şuyınup (4) aşlam, Karacuğur) kaplam, devletlü hân meded! Mağa leşker (5) ver, meni babam tutsak olduğı kakaya gönder! dedi. Bayındır (6) Hân buyurdı: Yigirmi dört sancak begi gelsün! (7) dedi. Evvel Demür [Kapu] 1307 Dervendinde beg olan, karğu süqü (8) ucmda er böğürden, ğanma yetdüginde Kimsin? deyü sormayan (9) Kıyan Selcük oğlı Deli Tundar1308 senügile bile varsun! (10) dedi. Aygır Gözler [şuymdan atj1309 yüzdüren, elli yedi kakanug kilidin (II) alan Eylik Koca oğlı [DönebilmezJ I3!0 Dölek Evren bile varsun! (12) dedi. Koşa burcdan kayın okı eğlenmeyen Yağrmcı oğlı (13) El Almış senügile bile varsun! dedi. Üç kerre1311 yağı görmese 1305 <0^ -> Drs.57a.l ve bağlama göre okundu. 1306 yağ tökil- deyiminin anlamı için bk. Drs.57a.l, 2 notu. 1307 Tamir Vat. 101 a.9; Drs.32a.2, 77a.3-4, 124a.6’ya göre yapıldı. 1308 jivüjJ? jl jj jJp Drs.50a.2, 78a.7, 78a.ll, 106b.5 ve bağlama göre okundu. 1309 Tamir Drs.33a.9, Vat.l01a.l0-ll ve bağlama göre yapıldı. 13 10 Tamir Vatl01a.ll, 102b.2 ve Drs.126b.13, 145b.ll, 146a.5, 149a.4’ e göre yapıldı. 1311 Okuma şekilleri, teklif ve anlam içinbk. Drs.104b.13 notu.

DEDE KORKUT | 419 Drs.lOSa, ME206, OŞGIOO.5 (1) kan ağlayan Toğsun oğlı Rüstem1312 bile varsun! dedi. (2) Ej dehâlar ağzından âdem alan Delü Evren bile varsun! (3) Yerüıj bir ucmdan bir uçma yetem, deyen Soğan Şarı (4) bile varsun! [dedi.]1313 Şayılmağıla Oğuz erenleri dükense1314 olmaz. (5) Bayındır Hân yigirmi dört bahadır sancak begini Yegeneğe1315 (6) yoldaşlığa bile koşdı. Begler cemc olup yarakların gördiler. 1316 (7) Meğer ol gece Yegenek düş gördi. Düşin yoldaşlarına (8) şoyladı. Görelüm hânum ne söyledi, eydür: Begler, ğâfıllüce (9) kara başum gözüm uyhuda iken düş gördi: Ala gözüm açuban (10) dünyâ gördüm. Ağ boz atlar çapdurur alpan-lar1317 gördüm. Ağ ışıklı (11) alplan yanuma şaldum. Ağ şakallu Dede Korkutdan öğüt (12) aldum. Karşu1318 yatan kara tağlan aşdum. îlerü yatan kara denize (13) girdüm. [Ağaçdan]1319 gemi yapup [Ağ]I320gömlegüm çıkardum, yelken kurdum. İlerü 1312^ Drs.llla.10, 126b.l3, 146a,10, 146a.l3, 146b.2, 149a.4, 153a.2’ye göre okundu. 1313 Tamir bağlama göre yapıldı. 1314 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.20b. 12 notu. 1315 a-L^2j -> Okuma ve teklif içinbk. Drs.lOöa.l notu. 1316 -> jA” Bağlama göre okundu. 1317 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.65b.3, 105a. 10 notu. 1318-ü' — > ji Okuma şekilleri ve düzeltme için bk. Drs.105a.12 notu. 1319 Tamir için bk. Drs.105a.13. 1320 Tamir için bk. Drs.105a.13.

DEDE KORKUT 421 Drs.l05b, ME207, OŞG1 00.21 (1) yatan degizi dildüm geçdüm. Öteki kara tağup bir yanında (2) alnı başı balkır bir er gördüm. Kalkubam yenimden örü turdum. (3) Karğu dalı1321 uz sügümi kapdum,1322 karşıılayu ol ere vardum. (4) Karşusmdan ol eri şancasum1323 vakt depedüm,1324 göz ucıyıla (5) ol ere bakdum, dayum Emen imiş, anı bildüm. Döndüm ol ere (6) selâm verdüm. Oğuz ellerinde kimsin? dedüm. Kapakların kaldurup (7) yüzüme bakdı, Oğul Yegenek, kanda gedersin? dedi, söyledi. (8) Men eyitdüm: Düzmürd kakasına gederem. Babam anda tutsak imiş, (9) dedüm. Burada tayum mapa şoyladı, eydür: Yet[d]ügümde1325 yel (10) yetmezidi yedi arğunum.1326 Yeği Bayırup 1327 kurdına bepzeridi (11) yigitlerüm. Yedi gişiyile kunlundı menüm yayum. Kayın tali, belügümden1328 (12) şom altunlu menüm ohum.1329 Yel esdi, yağmur yağdı, püki1330 (13) kopdı. Yedi katla vardum, ol kakayı alımadıım, gerü döndüm. 1321 -> yJUs Tamir için bk. Drs.68a.10, 105b.3 notu. 1322 (UJlî -> f-bli Vat lOlb.10 ve bağlama göre okundu. 1323 e f y* Vat. 101b. 10 ve bağlama göre okundu. 1324 Dene- = göz ucıyıla bak- denkliği için bk. Drs.l05b.4 notu. 1325 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.l05b.9 notu. 1326 f-iy-jjl — » fi Okuma teklifi için bk. DKON: 284-286. 1327 Okuma şekilleri ve Yerji Bayır yer adı için bk. Drs.105b.10 notu. 1328 Okuma şekilleri, teklif ve anlam için bk. Drs.105b.ll notu. 1 329 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs. 1 05b. 1 1 notu. 1330 Okuma teklifi için bk. DKON: 287.

Drs.lö6a, ME208, OŞG101.4 (1) Menden dahi er kopmayasın, Yegenegüm1331 dön, dedi, Yegenek düşinde (2) tayısına şoylamış, eydür: Kalkübam yenir) den turduğugda ala gözlü beg (3) yiğitleri yanupa [sen]3332 salmadın). Adı bellü beglerile sen yortmadın] . Beş akçalu (4) Culüfeciler1333 yoldaş etdüp. Anuıjiçün ol kakayı sen akmadın), (5) demiş. Yegenek gene eydür: Kese kese yemeğe yahni yahşi. Segirddüginde1334 (6) sürçmese1335 yüğrük yahşi. Geldüginde dâvim1336 tursa devlet yahşi. (7) Bildügin umtmasa ‘akıl yahşi. Kanmmdan dönmese kaçmasa (8) erlik1337 yahşi, dedi. Bu diişi Yegenek, yoldaşlarma hikâyet (9) eyledi. Meğer tayısı Emen ol arada yakın idi. Cümle (10) beglerile yoldaş olup getdiler tâ ki Düzmürd kakasına yetdiler, (11) çevre1338 alup

1339 kondılar. Çünki kâfirler bunları gördiler (12) Arşun oğlı Direk Teküre haber verdiler. Ol mekün (13) dahi kakadan taşra1340 gelüp bunlara mukabil oldı, er diledi. 1331 f Yazım şekli ve yorum için bk. Drs.lOöa.l notu. 1332 Tamir için bk. Drs.l06a.3 notu. 1333 Beş akçalu :ulüfeci deyimi için bk. Drs.l06a.4notu. 1334 «jj ^ — » a-ui'S Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.l06a.5 notu. 1335 - — >■ ^ okuma teklifi için bk. Drs.l06a.6 notu. 1336 Metinde sıra, dâyim geldüginde şeklindedir; teklif için bk. Drs.l06a.6 notu. 1337 Okuma şekilleri, teklif ve anlam için bk. Drs.l06a.8 notu. 1338 öyr ojy? Vat.l02a.9; Drs.llOa.7, 147a.5 ve bağlama göre okundu. 1339 Açıklama için bk. Drs.106a.ll notu. 1340 y-iü -> o jt. Vat.102a.10; Drs.116b.ll, 103b.3, 137a.8 ve bağlama göre okundu.

DEDE KORKUT 425 Drs.l06b, ME209, OŞG101.28 (1) Kıyan Selcük oğlı Deli Tundar1341 yerinden tun geldi. Altmış (2) tutam sur çıdasın koltuk kışup ol kâfiri karşusından (3) süsem, dedi, süs[i]medi.1342 Kâfir Tekür karmalayup darb etdi, (4) süpüsin çekdi, elinden aldı. Ol altmış batman gürz ile (5) Tundan depere1343 tutup çaldı. Ger) dünyâ başma tar oldı, (6) kazılık atm dönderdi, kayda döndi. [Andan Döne]bilmez1344 Dölek Evren (7) altı perlü çomağıyıla at depüp, gelüp yokandan aşağa kâfiri (8) katı ıırdı, alımadı. Tekür karmalayup elinden çomağın aldı, (9) am dahi gürz ile urdı. Ol dahi kazılık atm dönderdi, (10) kayda döndi. Hânum, yigirmi dört sancak begi, Tekür elinde (11) zebûn oldı. Pes