Öşün Koca Oğlı Segrek Boyı

Öşün Koca Oğlı Segrek1551 (11) Boymı Beyân eder Oğuz zemâmnda Öşün Koca (12) derler bir gişi varidi, cömrinde iki oğlı varidi; ulu (13) oğlmmj adı Egrek idi; bahadır, delü yahşi yiğit 1 548 ^ Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs. 1 la.4 notu. 1549 Tamir için bk. Drs.l28b.6 notu. 1550 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.l9b.3 notu. 1551 il -» il Drs.l30a.6, 130a.8, 130b. 1, 130b.7, 136b.4 ve bağlama göre okundu.

Drs.l29a, ME254, OŞG125.4 (1) idi. Bayındır Hânup divânına kaçan istese varur gelüri(2) -di. Begler begi olan Kazan divânında bupa heç kapu baca (3) yoğıdı.1552 Begleri başup Kazan öp inde oturandı, kimseye (4) iltifat eylemezidi. Meğer hânum, gene bir gün begleri başup1553 (5) otuncak Ters Uzamış derleridi Oğuzda bir yiğit (6) vandı, eydür: Mere Öşün Koca oğlı! Bu oturan begler (7) her biri oturduğı yeri kılıcıyıla, etmegiyile1554 alupdur.1555 Mere, sen (8) baş mı155Ğ kesdüp, kan mı tök-düp, aç mı toyurdup, yalmcağ [m]ı1557 (9) tonatdup? dedi. Egrek eydür: Mere Ters Uzamış! Baş (10) kesüp kan tök-mek hüner mi-dür? dedi. Eydür: Beli, hünerdür (11) ya! Ters Uzamı şup sözi Egrege kâr eyledi, hırdı (12) Kazan Begden akın diledi. Akın verdi, çağırtdı; akıncı (13) derildi. Üç yüz şay cıdalu yiğit bunup yanma cenT 1552 Cümledeki söz kalıbı açıklaması için bk. Drs.l29a.2 notu. 1553 Fiilin anlamı için bk. Drs.l29a.4 notu. 1554 Fiilin anlamı için bk. Drs.l29a.7 notu. 1555 Fiilin anlamı için bk. Drs.l29a.7 notu. 1556 Bağlama göre okundu. 1557 Tamir bağlama göre yapıldı.

Drs.l29b, ME255, OŞG125.18 (1) oldı. Meyhanede beş gün yeme içme oldı. Andan Şerügüz (2) ucmdan Gökçe Denize değin el çapdı,1558 galebe toyum oldı. (3) Yolı Almca kakasına oğramışıdı.1559 Kara Tekür orada bir kon (4) yapdurmışıdı. Uçardan kaz tavuk, yörirden geyik tavşan (5) bu havlıya toldurup Oğuz yiğitlerine bum dam etmişidi. Öşün (6) Koca Oğlınur) [yolı] 1560 bu konya oğradı. Konnug kapusm uvatdılar, (7) şığm geyik, kaz tavuk kırdılar; yediler içdiler. Atlannug (8) eyerlerin aldılar, geyim-lerin çıkardılar. Meğer Kara Tekürüg câsüsı (9) varidi. Bunları gördi, gelüp eydür: Mere, Oğuzdan (10) bir bölük atlı geldi. Konmuş kapusm uvatdılar, atlarının] (11) eyerin alup geyimlerin çıkardılar. Mere ne turursız? dedi. Altı (12) yüz kara tonlu kâfir bunlarur) üzerine kuyuldılar, yiğitleri (13) kırdılar, Egregi tutdılar, Almca kakasına zindana bırakdılar. 1558 — » (jiji* okuma teklifi içinbk. Drs.l29b.2 notu. 1559 yolı oğra- deyiminin anlamı için bk. Drs.l29b.3 notu. 1560 Tamir 3. satırda geçen >-o/z oğra- deyimine göre yapıldı.

Drs.l3Ga, ME256, OŞG126.1 ( 1 ) Kara kara tağlardan haber aşdı, kanlu kanlu sulardan haber (2) geçdi, kaim Oğuz ellerine haber vardı. Öşün Kocanug (3) ağ ban evi öginde şiven kopdı. Kaza begzer kızı (4) gelini ağ çıkarup kara geydi. Öşün Koca Oğul, oğul! deyü (5) ağca yüzlü anasıyıla ağlaşdılar bozlaşdılar. Eyegülü ulalur, (6) kapurkalu böyür.1561 Meğer hânum, Öşün Kocanug kiçi oğlı Segrek (7) eyü1562 bahadır, alp, delü yiğit kopdı. Bir gün yoh bir demeğe (8) oğradı; kondılar, yemek içmek etdiler.1563 Segrek mest oldı, (9) taşra1564 ayak yolma çıkdı.1565 Gördi kim ögsüz oğlan bir (10) kızanı1566 çekişür. Mere, nolduguz? deyü bir şapla birine, bir şapla (11) binne uıdı. Eski tonug1567 biti, ögsüz oğlanug dili (12) acı olur. Biri eydür: Mize mizüm ögsüzlügümüz yetmez mi?1568 Bizi (13) neye urursın?1569 Hünerüg var ise kartaşug Almca kakasında esiıdür, 1561 Drs.9b.7 ve bağlama göre okundu. 1562 Anlam için bk. Drs.l30a.7 notu. 1563 yemek içmek et- deyimi için bk. Drs. 130a.8 notu. 1564 Anlam için bk. Drs.l30a.9 notu. 1565 taşra çık- = ayak yolma çık- anlam denkliği içinbk. Drs.l30a.9 notu. 1566 Yükleme dıınımu efa'nin birliktelik eki yerine kullanılışı için bk. Drs.130a.9-10 notu. 1567 dkjl* —> Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs. 130a. 11 notu. 1568 Ağız taklidi örneği için bk. Drs. 130a. 12 notu. 1569 Fiilin anlamı için bk. Drs. 52b. 12, 130a. 13 notu.

Drs.l3Öb, ME257, OŞG126.12 (1) var am kurtar, dedi. Segrek, eyitdi: Mere kardaşumıug adı (2) nedür? Eyitdi: Egrek-dür, Eyitdi: İmdi Egrege Seyrek yaraşur. (3) Kardaşum şağımış, kayurmazam. Kardaş-suz Oğuzda turaıazam. (4) Karangulu gözüm aydım kardaş! deyü ağladı içerü a1570 sohbete (5) girdi, destur diledi. Begler hoş kalur) ! dedi. Atın (6) çekdiler, bindi; çapdı atasım»)1571 evine geldi. Atmdan (7) endi, atasının)1572 dilin aradı. Segrek burada şoylamış. (8) Görelüm hânum ne şoylamış, eydür: Kalkubam ata,1573 yenimden turdum.1574 (9) Yelisi kara kazılık atuma butun bindüm. Arkun yatan ala (10) tağ eteğine vardum. Kaim1575 Oğuz ellerinde demek vanmış, (11) anda vardum. Yemek içmek arasında1576 ağ boz atlu bir çapar (12) geldi. Çok zemânımış, Egrek derler bir yiğit tutsağımış. (13) Kadir Tapn yol vermiş, çıkup gelmiş. Ulu kiçi kalmadı, 1570 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.l30b.4 notu. 1571 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drsl30b.6, 7, 8; Drs.l31a.l, 2, 12 notu. 1572 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drsl30b.6, 7, 8; Drs.l31a.l, 2, 12 notu. 1573 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drsl30b.6. 7, 8; Drs.l31a.l, 2, 12 notu. 1574 Sonraki dizelerde geçen fiillere göre okundu. 1575 — > jjJLî Düzeltme teklifi için bk. Drs.l3b.7 notu. 1576 Anlam için bk. Drs.130b.ll notu.

Drs.l31a, ME258, OŞG126.29 (1) ol yiğide karşu getdi. Ata.1577 men de varayın mı, ne dersin? (2) dedi. Atası1578 burada şoylamış. Görelüm hânum ne şoylaımş, (3) ey dür: Ağzug içün öleyim oğul! Dilin) içün öleyim oğul! (4) Karşu yatan kara tağug yıkılmış idi, yüceldi âhir. Akındık (5) görklü şuyug şoğılmışıdı, çağladı âhir. Kaba ağaçda (6) tal budağug kunmışıdı, yaşarup gögerdi âhir. (7) Kaim Oğuz begleri izine varsa sen [dahi]1579 varğıl. . Ol yiğide (8) yetdügügde ağ boz aturj üzerinden yere engil, el kavşurup (9) ol yiğide selâm vergil, elin öpüp boynın kuçğıl, (10) Kara tağum yükseği kartaş!, değil. Ne turursm oğul? (11) Yortğıl! dedi. Oğlan atasma şoylamış. Görelüm (12) ne şoylamış, eydür: Ata,1580 ağzug kunsun! Ata, di Kip çürisün! (13) Menüm höd kardaşum vanmış, kayursam olmaz. Kardaş-suz 1577 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drsl30b.6, 7, 8; Drs.l31a.l, 2, 12 notu. 1578 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drsl30b.6, 7, 8; Drs.l31a.l, 2, 12 notu. 1579 Tamir için bk. Drs.l31a.7 notu. 1580 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drsl30b.6, 7, 8; Drs.l31a.l, 2, 12 notu.

Drs.l31b, ME259, OŞG127.13 (1) Oğuzda tursam olmaz. Ata hakkı Taıjrı hakkı olmasaydı (2) kara polad uz kılıcum tartayıdum,1581 ğâfîllüce görklü başur) (3) keseydüm, alca kanup yer yüzine tökeydüm. Ata, zâlim ata! dedi. (4) Babası ey dür: Yaplış haberdür oğul! Kaçan geden1582 senüp ağaıj (5) degül. [ğayn]1583 erdür. Ağ şakallu men babagı ağlatmağıl, kancuk olmış (6) anapı bozlatmağıl! dedi. Oğlan burada şoylamış, eydür: (7) Üç yüz altmış alt[ı]1584 alp ava binse, kaim1585 geyik üzerine (8) ğavğâ kopsa kaıdaşlu yiğitler kalkar kopar olur;1586 kardaş-suz (9) miskin yiğit erjsesine yumruk tokınsa ağlayuban döıt (10) yamna bakar olur, ala gözden acı yaş döker olur. Ala (11) gözlü oğluguzı [yine]1587 görince beg baba, hatun ana esen (12) kalurı ! dedi. Ata ana: Yaphş haberdür, getme oğul! dediler. (13) Oğlan eydür: Meni yolumdan ırmag! Ağam tutılan kakaya 1581 f-uL; — > fJuU Jb Drs.143a.13 ve bağlama göre okundu. 1582 Anlara için bk. Drs.l31b.4, 5 notu. 1583 Tamir için bk. Drs.l31b.4, 5 notu. 1584 cJ) -> Tamir Drs.l20b.9, 148b.ll-12 ve bağlama göre yapıldı. 1585 jlii — » Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.l20b.9, 13 lb.7 notu. 1586 Deyimin anlamı için bk. Drs. 13 lb.8 notu. 1 587 Tamir için bk. Drs.131b.ll notu.

Drs.l32a, ME260, OŞG127.34 (1) varmayınca, ağamup ölüsin dirisin bilmeyince, öldiyise (2) kanın almayınca kaim Oğuz eline gel [me] güm1 588 yoh, dedi. Ata (3) ana ağlaşup Kazana âdem şaldılar. Oğlan, kardaşın (4) ağdı, geder. Bize ne öğüt veriirsin? dediler. Kazan eydür: (5) Ayağma at tuşağm urup, dedi. Yavuklısı varidi, (6) tez düğün demek etdiler. Atdan ayğır,1589 deveden buğra, (7) koyundan koç kırdurdılar,1590 oğlam gerdege koydılar. Kızıla (8) ikisi bir döşeğe çıkdılar. Oğlan kılıcın çıkardı, (9) kızıla gendü arasına bırakdı. Kız eydür: Kılıcın) geder yiğit! (10) Murâd ver murâd1591 al, şanlalum, dedi. Oğlan eydür: Mere kavat (11) kızı! Men kılıcuma toğranayım, ohuma şancılayım, oğlum toğmasun, (12) toğansa on yaşma varmasun; ağamup yüzin görmeyince, (13) ölmiş ise kanm almaymca bu gerdege girimsem! dedi. Örü 1588 jvAls' — > Okuma şekilleri, tamir ve teklif için bk. Drs. 132a.2 notu. 1589 0^1 -> >^1 Vat.60b.3, 61b.3, 64a.2, 95a.l, 104b.l2 ve bağlama göre okundu. 1590 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.l32a.7 notu. 1591 — >• s Drs.61b.ll, 62b. 12, 72a.2, 102b.l ve bağlama göre okundu.

Drs.l32b, ME261, OŞG128.12 (1) tur[d|ı,1592 tavladan bir şehbâz at çıhardı, eyerledi. Geyimin (2) geydi, dizcek karacak bağlandı. Eydür: Kız, sen marja (3) bir yıl bakğıl! Bir yılda gelmezisem iki yıl bakğıl! İki yılda (4) gelmezisem üç yıl bakğıl! Gelmezisem, ol vakt menüm öldügiimi bilesin, (5) ayğır atum boğazlayup aşum vergil! Gözüg kimi tutansa, (6) göglüg kimi severise aga varğıl! dedi. Kız burada şoylamış. (7) Görelüm hânum ne şoylamış, eydür: Yigidüm, men sağa bir yıl bakam! (8) Bir yılda gelmeziseg iki yıl bakam! İki yılda gelmeziserj (9) üç dört yıl bakam! Dört yılda gelmeziseg beş yıl, (10) altı yıl bakam! Altı yol ayırdma çadır dikem! Gelenden geden-(ll)-den haber şoram! Hayır haber getürene at, ton verem, kaftanlar (12) geydürem! Şer haber getürenürj başın kesem! Erkek siıjegi (13) üze[r]üme1593 kondunnayam! Murâd ver murâd1594 al, andan get, yigidüm! 1592 Tamir bağlama göre yapıldı. 1593 -> Tamir bağlama göre yapıldı, it ^ Drs.61b.ll, 62b.l2, 72a.2, 102b.l ve bağlama göre okundu. 1594 >\y

Drs.l33a, ME262, OŞG128.31 (1) dedi. Oğlan ey dür: Mere kavat kızı! Ağam başma and (2) içmişem, dönmegüm yoh, dedi. Kız ey dür: Kademi kutsuz gelin (3) deyince udsuz gelin desünler; kayın atama, kayın anama ey deyim, 1595 (4) dedi. Şoylamış, kız eydür: Atamdan yeğrek kaym1596 ata! Anam-dan (5) yeğrek kaym ana! Kaytabanug1597 buğrası ürkdi geder, (6) şarvanlar ögin aldı, dönderimez. Kazakuc[ui)] ayğır[ı]1S98 ürkdi1599 (7) geder, ılkıcı-lar ör) in aldı, dönderimez. Ağayılur) koçları (8) ürkdi geder a! 1600 Çoban ögin1601 aldı, dönderimez. Ala (9) gözlü oğlug1602 kardaşmı arjdı geder, ağca yüzlü gel[in]üq (10) dönderimez. Size ma'lüm olsun, dedi. Ata ana âh etdiler, (1 1) yerlerinden kalkdılar Oğul getme! deyü. Gördiler çâre olmadı, (12) Elbetde ol ağam tutılan kakaya varmayınca ev[r]ülmezem,K'03 dedi (13) atası anası: Yort oğul, oğurur) açuk olsun! 1595 Gelinlik etme geleneği ve Dede Korkut için bk. Drs.99b.l, 133a.2 notu. 1596>^->t>jDrs.60b.9, 60b.l0, 99b. 1, 133a.3, 133a.5 ve bağlama göre okundu. 1597 -» Drs.lla.2, 18a.7, 18b.8, 71b.6, 74b.4, 75b.2 vd.!ne göre okundu. 1598 4 ^ — > Bağlama göre okundu. 1600 Okuma şekilleri ve teklif içinbk. Drs.l33a.8 notu. 1601 ^ ji — > y Bağlama göre okundu. 1 602 4 jif — » £t y-lf Tamir bağlama göre yapıldı. 1603 ji -» jj' Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.133a.12 notu.

Drs.l33b, ME263, OŞG129.16 (1) Şağ esen varup gelesin, gelecegüıj vansa! dediler. Atasınug (2) anasınurj elin öpdi, kazakuç1604 atma şıçrayup bindi, (3) dün katdı, yort eyledi; üç1605 gün dünü günü (4) yortdı. Dere Şâm ucmdan geçdi, ol kardaşı tutılan (5) konya geldi. Gördi kim ılkıcı kâfirler yund güderler, kılıç (6) çeküp altı1606 kâfir depeledi. Tavlunbaz1607 urup yundlan (7) iirkitdi, getürüp ol konya koydı. Dün katmış, (8) üç1608 gün dünü [günü]1609 yortmış yiğit, karangulı gözlerini (9) ııyhu almış yiğit atınug çılbınm bileğine bağladı, yatdı (10) uyudı. Meğer kâfırüg câsüsı vandı. Gelüp Tekfire (11) eydür: Oğuzdan bir delü yiğit geldi, ılkıcı-lan öldürdi, (12) yundlan ürkitdı, getürüp konya koydı, Tekür (13) eydür: Yaraklu altmış âdem seçüi), varsunlar, tutup getürsünler, 1604 jr yay Kelimenin yazılışı, yapısı ve anlamı için bk. Drs:3b. 10 notu. 1605 jt — > g- ji Bağlama göre okundu. 1606 — > yji Bağlama göre okundu. 1607 Okuma şekilleri, teklif ve anlam için bk. Drs.l33b.6 notu. 1608 -> Bağlama göre okundu. 1609 Tamir teklifi için bk. Drs.l33b.8 notu.

Drs.l34a, ME264, OŞG129.28 (1) dedi. Altmış yaraklu âdem seçdiler. Vardılar negâhenden altmış (2) demür tonlu kâfir, oğlanup üzerine geldiler, geyim kıcıldısmdan,1610 (3) at çağırmasmdan.1611 Meğer yiğit aygır bineridi. Hânum, at (4) kulağı sak olur, [çılbırın]1612 çekübeni oğlam oyardı. Oğlan (5) gördi kim bir alay atlu gelür, sıçradı, adı görklü (6) Muhammede şalavât getürdi, atma bindi, kara tonlu kâfire (7) kılıç urdı, başdı, kakaya kuydı.1613 Yine uyhusın (8) yepemeyüp yerine varup yatdı uyudı, gene atının) (9) çılbırın bileğine geçürdi. Kâfirler, şağ olanları, (10) kaçarak Teküre geldiler. Tektir eydür: Tü yüz kerre!1614 Altmış gişi (11) bir oğlam tutamadıijuz, dedi. Bu kerre yüz kâfir (12) oğlanur) üzerine geldiler. Ayğır yine oğlam oyardı. (13) Gördi, kâfirler alay bağlamış gelürler, oğlan turdı, 1610 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.l34a.2 notu. 1611 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.l34a.2, 3 notu. 1612 Tamir için bk. Drs.l34a.4 notu. 1613 Benzer kullanımlar için bk. Drs.l34a.7 notu. 1614 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs. 1 34a. 1 0 notu.

Drs.l34b, ME265, OŞG130.8 (1) atma bindi, adı görklü Muhammede şalavât getürdi, kâfire (2) kılıç kuydı, başdı, kakaya tıkdı.1615 Atını dönderdi, (3) gene menziline geldi, uyhusın yedemedi, geni yatdı uyudı. (4) Atınup çılbırm yine bileğine geçürdi. Bu kene at oğlanup (5) bileğinden boşandı, kaçdı. Kâfirler yine Teküre geldiler. (6) Tekür eydür: Bu katla üç yüz varup! dedi. Kâfirler eydür: Varmazuz; (7) kökümüz keser, hepümüz lorar! dediler. Tekür eydür: Ya nece eylemek gerek? (8) Varui] ol tutsak yiğidi çıkarup, getürüp. Depegen götini1616 (9) süsegen yutar. At verüp, ton verüp! dedi. Geldiler, Egrege (10) eyitdiler: Yiğit, sapa Tekür himmet eyledi. Şunda bir delü yiğit (11) yolcı-nup yolakçı-nup, çobanup çoluğup etmeğin alur. (12) Tut ol delüyi öldür, seni koyu verelüm, var get, dediler. (13) Hoş ola! dedi. Egreki zindandan çıkardılar, saçı 1615 Benzer kullanımlar için bk. Drs.l34a.7 notu. 1616 ^ jS' — > A Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.l34b.8 notu.

Drs.l35a, ME266, OŞG130.23 ( 1) sakalını yülidiler; bir at, bir kılıç verdiler. Üç yüz kâfir (2) aga yoldaşlığa verdiler, oğlanın) üzerine geldiler. Üç (3) yüz kâfir geg yerde pırdılar. Egrek eydür: Kam ol delü yiğit? (4) Irakdan gösterdiler. Egrek eydür: Gelüg varalum, dedi (5) Tutalum, Kâfirler eydür: Tekürden buyruk sağa oldı, sen var! (6) dediler. Egrek eydür: Uşda uyur, gelüg varalum, dedi. (7) Kâfirler eydür: Hây ne uyumak! Koltuğı altından bakar. Kalkar, bize (8) ger) yazuyı tar gösterür, dediler. Eydür: İmdi men varayım, (9) elin ayağm bağlayayım, andan siz gelesiz! dedi. Sıçradı, kâfirler (10) arasından çıkdı, at sürüp bu yigidüg üzerine geldi. (11) Atmdan endi, çılbırım bir tala ilişdürdi. Bakdı gördi[-]kiın (12) ayug on dördine begzer bir mahbüb ala gözlü1617 genç yiğit, burçak (13) burçak derlemiş, uyur, gelenden gedenden haberi yok. Tolandı, 1617 Ala göz tamlamasının kullanılışı için bk. Drs.135a.12 notu.

Drs.l35b, ME267, OŞG131.8 (1) başı ucına geldi gördi kim belinde kopuzı var, çıkarup (2) eline aldı, şoylamış. Görelüm hânum ne şoylamış, eydür: Kalkubam yerinden (3) turan yiğit! Yelisi kara kazılık atın butun binen [yiğit]!1618 Arku Beli (4) Ala Tağdan dünin aşan [yiğit] ! 1619 Akmdılı görkli şuyı dilüp (5) geçen [yiğit]!1620 Kanplığa gelen yatur mı olur? Bencileyin kanısından ağ ellerin (6) bağladuban toguz tamında yatur mı olur? Ağ sakallu babasını, (7) ağ bürçeklü anasını ağladuban bozladur mı olur? • Neye yatursm (8) yiğit? . Gafil olma, ğörklü başug kaldur yiğit! Ala gözüg açğıl (9) yiğit! Kadir veren tatlu cânug uyhu almış, yiğit! Kanısından (10) kollarugı bağlatmağıl! Ağ sakallu babaıjı, karıcuk anagı ağlatmağıl! (1 1) Ne yigit-sin, kaim Oğuz elinden gelen yiğit? Yaradan hakkıyçün (12) tun gelgil! Dört yanugı kâfir bağladı,1621 bellü bilgil! dedi. (13) Oğlan sermürdi, örü turdı, kılıcmug balçağma yapışdı 1618 Tamir soylamamn diğer dizelerine göre yapıldı. 1619 Tamir soylamamn diğer dizelerine göre yapıldı. 1 620 Tamir soylamamn diğer dizelerine göre yapıldı. 1621 Fiilin anlamı için bk. Drs.135b.12 notu.

DEDE KORKUT | 543 Drs.î36a, ME268, OŞG13 1 .30 (1) kim bum çarpa. Gördi[-]kim elinde kopuz var, eydür: Mere kâfir, Dedem Korkud (2) kopuzı hürmetine çalmadum, dedi. Eğer elügde kopuz olmasaydı (3) ağam başıyçün seni iki pare kıhındum, dedi. Çekdi kopuzı (4) elinden aldı. Oğlan burada şoylamış. Görelüm hânum ne şoylamış: (5) Ala1622 şabâh yenimden turduğum kartaş içün. Ağ boz atlar yonltmışam (6) kartaş içün. Kakaguzda tutsak var mıdur, kâfir? Değil mağa! (7) Kara başum kurbân olsun kâfir sağa! dedi. Ulu kardaşı Egrek (8) burada şoylamış. Görelüm hânum ne şoylamış, eydür: Ağzug içün (9) öleyim kardaş! Dilüg içün öleyim kardaş! Kalarda koparda (10) yerüg sorar olsam ne yerdür? Karagu dün içinde1623 yol azsag1624 (11)

1625 umug nedür? Kaba calem götüren hânuguz1626 kim,? Gavğâ güni (12) ögdin depen alpuguz kim? Yiğit, se[nü]g1627 babag kim? Alp er, erden (13) adm yaştırmak cayb olur. Adug nedür yiğit? dedi. Bir dahi 1622 —> Deyimin örnekleri ve teklif için bk. Drs.7b.7 notu. 1623 Deyimin anlamı için bk. Drs.l08b.8 notu. 1624 eJ—j' — » li-L-jl Bağlam ve kelimenin bir sonraki satırda tekrar yazılışına göre okundu. 1625 Fiil, satır değişikliği nedeniyle yanlışlıkla ikinci defa yazılmıştır. 1626 jJjL^ — > Soylamadaki diğer dizelere göre okundu. '1627 dL« — » Tamir bağlama göre yapıldı.

Drs.l36b, ME269, OŞG132.15 (I) şoylamış, ey dür: Kaytabanum güdende şarvanum-mısm? Kazakuçum1628 güdende (2) ılkıçum-mı-sın? Ağayılum güdende çobânum-mısm? Kulağumda şuşayan1629 (3) nâyibüm-mi-sin? Beşikde1630 koyup getdiigüm kardaşcuğum-mı-sın? Yiğit, (4) değil mapa! Kara baştım kurbân olsun bugün sapa! dedi. Segrek (5) burada ulu kardaşma şoyladı, eydür: [Kalarda koparda yerüm gün ortaç].1631 Karapu dün içinde1632 (6) yol azsam umum Allah. Kaba calem götüren hânumıız Bayındır Hân. Kırış (7) güm öp din depen1633 alpumuz Salur Kazan. Babam adm şoransap Öşün (8) Koca. Menüm adum sorar olsap Segrek. Kardaşum varımış, adı (9) Egrek, dedi. Bir dahi şoyladı, eydür: Kaytabanup1634 güdende şarvanupam. (10) Kazagücüp1635 güdende ılkıçı-pam. [Ağayılup güdende çobanupam Kulağupda şuşayan nâyibüpem].1636 Beşikde koyup getdügiip kardaşupam, (II) dedi. Ulu kardaşı Egrek burada şoylamış. Görelüm hânum nece (12) şoylamış, eydür: Ağzup[-]içün öleyim kardaş! Dilüp içün öleyim (13) kardaş! Er mi oldup, yiğit mi oldup kardaş? Karıplığa kardaşup 1628 -> p*- jfaji Kelimenin yazılışı, yapısı ve anlamı için bk. Drs.3b.10 notu. 1 629 -jb -» Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs. 136b.2 notu. 1630 — » o-iiCi—, Kelime 10. satırdaki yazılışına göre okundu. 1631 Tamir, Drs .136a. 9-10’ da geçen soy lamadaki ilgili soruya cevap olarak burada yazılmalıydı. Ayrıca Drs. 1 1 7b. 1 1’ de geçen örnek de bunu gösteriyor. 1632 Deyimin anlamı için bk. Drs. 108b. 8 notu. 1633 ^ Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.l36b.7 notu. 1634 Drs.lla.2, 18a.7, 18b. 8, 71b.6, 74b.4, 75b.2 vd.’ne göre okundu. 1635 J Kelimenin yazılışı, yapısı ve anlamı için bk. Drs.3b.10 notu. 1636 Tamir için bk. Drs. 13 6b. 10 notu.

DEDE KORKUT 547 Drs.l37a, ME270, OŞG133.6 (1) isteyü sen mi geldüg kardaş? Kalkubam iki kardaş kuca (2) kuca görişdiler. Egrek kiçi kardaşui) boynın öpdi, (3) Segrek dahi ağasınug elin öpdi. Karşu yakadan (4) kâfirler a1637 bakıştırlar, eydürler: Güreşdiler ola mı, bolayki bizüm-ki (5) yeğe, dediler. Gördiler kim kucışdılar, görüşdiler; kazılık atlar (6) binişdiler, kara tonlu kâfire at şaldılar, kılıç yöritdiler.1638 (7) Kâfiri başdılar kırdılar, kafaya dökdiler, 1639 gelüp yine ol kony a (8) girdiler. Yundlan taşra çıkardılar, tavlunbaz urup yundları (9) öglerine bırakdılar,1640 Dere1641 Şâm şuyırn di [l]üp1642 geçdiler, dün katdılar, (10) Oğuzurj serhaddma yetdiler. Kanlu kâfir elinden kartaşcuğın1643 tartup (11) aldı,1644 ağ sakallu babasına muştucı gönderdi Babam mağa karşu (12) gelsün, dedi. Öşün Kocaya çapar geldi. Muştulık, gözüıj (13) aydın!1645 Oğullanır) ikisi bile şağ esen geldi, dediler. Koca 1637 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.l37a.4 notu. 1638 kılıç yörit- = kılıç çal- anlam denkliği için bk. Drs,137a.6 notu. 1639 Benzer kullanımlar için bk. Drs.l34a.7 notu. 1640 Önine bırak- ve dengi deyimler için bk. Drs.l37a.9 notu. 1641 — > ij-5 Drs.l33b.4 ve bağlama göre okundu. 1 642 — > vj-Lp Drs.121b.ll, 135b.4, 137a.9, 151a.5 vd.’ne göre okundu. Aynca bk. DKON: 347. 1 643 c/- A Bağlama göre okundu. 1644 Deyimin anlamı için bk. Drs.137a.10, 147a.8 notu. 1645 — > j-ljİ Bağlama göre okundu.

Brs.l37b, ME271, OŞG133.20 (1) eşidüp şâd oldı. Gümbür gümbür davullar çalındı. [Burması] 1646 altun (2) tuç1647 bor[ı]lar1648 ağnldı.1649 Ol gün ala bârgâh otaklar dikildi. (3) Atdan aygır,1650 deveden buğra, koyundan koç kınldı. Koca beg (4) oğullarma karşu geldi, atdan endi, oğlanlanyıla1651 kuca kuca (5) görişdi. Hoş misiz, esen misiz oğullar? dedi. Günlügi altunluca (6) odasına geldiler. Şaddık, yemek içmek oldı. Ulu oğlına (7) dahi görklü gelin getürdi. îki kardaş birbirine şağdıc oldılar, (8) gerdeklerine çapup düşdiler, murada maksûda erişdiler. Dedem Korkııd (9) gelüben boy boyladı, şoy şoyladı: Evvel âhir uzun (10) yaşug ucı ölüm. Ölüm vakti geldüginde an imândan ayırmasun! (11) Günâhugızı Muhammed Mustafa yüzi şuyma bağışlasun! Amin!, (12) deyenler didâr görsün! Hânum hey! Salur Kazan (13) tutsak olup Oğlı Oruz çıkarduğı Boyı 1646 Tamir için bk. Drs.l37b.l notu. 1647 Drs.33b.6, 68a.7 ve bağlama göre okundu. 1648 Tamir Drs.33b.6, 68a.7 ve bağlama göre yapıldı. 1649 Okuma şekilleri, teklif ve anlam için bk. Drs.l37b.2 notu. 1650 oj i>jI — > yol Vat.60b.3, 61b.3, 64a.2, 95a. 1, 104b.l2 ve bağlama göre okundu. 1651 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.l37b.4'notu.

Drs.l38a, ME272, OŞG134.2 (1) Beyân eder Meğer hânum, Tırabuzan Teküri, begler begi (2) olan Hân Kazana bir şahin göndermişidi. Bir gece yeyüp [içüp]1652 (3) otururiken şahinci başma eydür: Mere, şabâh şahinleri (4) al, halvetçe ava binelüm, dedi. Erken bindiler, av yerine vardılar. (5) Gördiler, bir sürri kaz oturur. Kazan şahini şaldı, (6) alımadı. Şahin pervâza ağdı. Gözlediler, şâhin Tornanın (7) kakasına endi. Kazan ğâyet saht oldı, şâhinüç ardma (8) düşdi. Dere depe aşdı, kâfir eline geldi. Gedenken Kazanur) (9) karangulu gözini uyhu aldı. Begler eyitdiler: Hânum, dönelüm, (10) Kazan eydür: Birez dahi ilerü varalum, dedi. Bakdı, bir kaka (11) gördi. Eydür: Begler, gelüg yatalum, dedi. Kazam küçücek (12) ölüm tutdı, uyudı. Meğer hânum, Oğuz begleri yedi gün (13) uyundı, anur)[-]ıçün küçücek ölüm derlendi. Meğer ol 1652 Tamir Drs.27b.4, 37a. 10, 47a. 1, 47a.7, 80b.3 ve bağlama göre yapıldı.

DEDE KORKUT 553 Drs.l38b, ME273, OŞG134.15 (1) gün Tornanın kal'asmur) Teküri ava binmişidi. Câsüs (2) geldi, eydür: Bir bölük atiu geldi, içinde begleri yatdı,1653 (3) uyudı. Tekür âdem şaldı: Kim idügin bilüg ! dedi. Gelenler (4) bildi kim bunlar Oğuz erenlerinden-dür, gelüp Teküre haber verdiler. (5) Tekür dahi hemân çerisini derdi, bunlanıp üzerine geldi. (6) Kazanur) begleri bakdılar gördiler kim yağı gelür, eyitdiler: Kazam (7) bırağur1654 gederisevüz erende1655 bizi kırarlar.1656 Yeğreği budur ki (8) bunda kınlavuz, dediler. Kâfiri karşuladılar, ceng etdiler. [Kâfirler]1657 (9) Kazanug 1658 yigirmi beş begini şehıd etdiler; Kazanui) üzerine (10) üşdiler,1659 uyuduğı yerde tutdılar, elin ayağm berk bağladılar, (11) bir 'arabaya yiikletdiler, 'arabaya muhkem urğanıla sardılar, 'arabayı çekdiler, (12) yöriyü verdiler. Gederiken 'araba kıcırdısından Kazan oyandı1660 (13) gerindi, bu elindeki urganları hep kırdı,1661 'arabanug 1653 çs-ujL. -> Drs.l33b.9, 134a.8, 134b.3 ve bağlama göre okundu. 1654 jy1' j-i — > jjt l jj. Drs.33a.7, 69b.2 ve bağlama göre okundu. 1655 — > ojj \jj\ Bağlama göre okundu. 1656 jJj'y Bağlama göre okundu. 1657 Tamir için bk. Drs.l38b.8, 9 notu. 1658 Teklif için bk. Drs.l38b.8, 9 notu. 1659 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs. 13 8b. 10 notu. 1660 -» Bağlama göre okundu. 1661 Okuma şekilleri, anlam ve teklif için bk. Drs. 138b. 13 notu.

DEDE KORKUT | 555 Drs.l39a, ME274, OŞG135.2 (1) üzerine otıırdı, eliıı eline çaldı, kaş kaş güldi. (2) Kâfirler eydürler: Ki[m]e1662 gülersin? Kazan eydür: Mere kâfirler, bu ‘arabayı (3) peşigüm1663 şandum, sizi yamn yumn tadum dâyem şandum, (4) dedi. Hele Kazanı getürdiler, Tornanın kafasında bir kuyuya (5) bırakdılar. Kuyunu^ ağzına bir değirmen taşı kodılar. Yemeğini şuyum (6) değirmen taşı delüginden verürleridi. Bir gün Tekürüi} 'avratı (7) eydür: Varayın Kazam göreyin ne hâllü gişidür. Bunca âdemlere (8) daıb urunmış, dedi. Hatun gelüp zindâncıya kapuyı açdurdı, (9) çağırdı, eydür: Kazan Beg, nedür hâlug? Dirligüg yer altmda mı (10) hoşdur, yohsa yer yüzinde mi hoşdur? Hem şimdi ne yersin, (11) ne içersin ve neye binersin? dedi. Kazan eydür: Ölülenir] e aş verdügür) (12) vakt ellerinden aluram hem ölülerürjüzüg1664 yorğasma binerem, kâhillerin (13) yederem, dedi. Tekür ‘avratı eydür: Dinür) içün. Kazan Beg! 1 662 a5" -> Okuma şekilleri ve tamir için bk. Drs.l39a.2 notu. 1663 Aşağılama amacıyla ağız taklidi örnekleri için bk. Drs.139a.2-3 notu. 1664 jl ûf y jJji Bağlama göre okundu.

DEDE KORKUT | 557 Drs.l39b, ME275, OŞG135.17 (1) yedi yaşmda bir kızcuğazum ölmişdiir. Kerem eyle, ar) a binme! (2) dedi. Kazan eydür: Ölülerügüzde andan yorga yokdur, hep (3) aqa binerem, dedi. c Avrat eydür: Vay, senüp elügden ne yer (4) yüzinde dirimüz ve ne yer altmda ölümüz kurtılunmış! dedi. (5) Geldi, Teküre eydür: Kerem eyle, ol Tatarı kuyudan çıkar. (6) Kızcuğazıır) belini üzer1665 a!1666 Yer altında kızcuğazuma binenmiş, (7) kalan ölülerümüzi cemc ederimiş hem ölüleıümüz içün verdügümüz (8) aşı ellerinden çeküp alup yerimiş. Anurı elinden ne ölümüz ne (9) dirimüz kurtılunmış. Dinüg hşkına ol eri kuyudan çıkar! (10) dedi. Tekür, beglerini cemc eyledi, eydür: Geliig Kazam kuyudan (11) çıkarug, bizi ögsün,1667 Oğuzı şmdursun. Andan şoi]ra (12) şart eylesün, bizürn elümüze yağı-lığa gelmeye, dedi. Vardılar, (13) Kazam kuyudan çıkarup getürdiler, eyitdiler: And iç kim 1665 Okuma şekilleri, anlam ve teklif için bk. Drs.l39b.6 notu. 1666 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.l39b.6 notu. 1667 j j' Bağlama göre okundu.

Drs.l4öa, ME276, OŞG135.32 (1) biziim elümüze yağı-lığa gelmeyesin. Hem bizi ög, Oğuzı şmdurğıl, (2) seni koyuverelüm, var get, dediler. Kazan eydür: Vallâh billâh, (3) toğn yolı görür iken eğri yoldan gelmeyeyin, dedi. Eyitdiler: (4) Vallâh Kazan eyü and içdi,1668 dediler. İmdi Kazan Beg, di (5) bizi ög! dediler. Kazan eydür: Men yer yüzinde âdem ögmezin. (6) Bir âdem getürürj, bineyim sizi öğeyim, dedi. Vardılar [bir] 1669 dirâz1670 kâfir (7) getürdiler. Bir eyer, bir uyan dedi; getürdiler. Kâfirüıj arhasma (8) eyer şaldı, ağzma uyan urdı, kolacı çekdi, sıçradı (9) arkasına bindi. Ökçesin ökçesine kakdı,1671 kapurğasın (10) kanuna kavşurdı, uyanrn çekdi, ağzın ayırdı,1672 kâfiri (11) öldürdi, çökdi üzerine oturdı, eydür: Mere kâfirler, (12) kopuzum getürür), sizi ögeyin, dedi. Vardılar, kopuzı (13) getürdiler. Eline alup burada şoylamış. Görelüm hânum ne şoylamış, 1668 -» Bağlama göre okundu. 1669 Tamir için bk. Drs.l40a.6 notu. 1670 jl -> j' Tamir ve anlam için bk. Drs.l40a.6 notu. 1671 Fiilin anlamı içinbk. Drs.l40a.9 notu. 1672 Fiilin anlamı için bk. Drs. 140a. 10 notu.

DEDE KORKUT 561 Drs.l40b, ME277, OŞG136.12 (I) eydür: On1673 bır| erden yağı gördümise Oyunum, dedüm. Yigirmi (2) bir) er yağı gördümise yelmedüm.1674 Otuz bir) er yağı gördümise (3) ota şaydum. Kırk bit) er yağı gördümise kıya bakdum. Elli (4) bip er [yağı]1675 gördümise el vermedüm. Altmış bii) er [yağı]1676 gördümise alışmadum.1677 (5) Seksen bir) er [yağı]1678 gördümise seksenmedüm. Toksan bir) [er]1679 yağı (6) gördümise tonanmadum.1680 Yüz bii) er [yağı]1681 gördümise yüzüm dönmedüm. (7) Yüzi dönmez kılıcum ele aldum, Muhammedüp dini ‘ışkına kılıç urdum, (8) ağ meydânda yumrı başı topça kesdüm. Anda dahi Erem, begem!, (9) deyü öginmedüm. Öginen erenleri hoş görmedüm. Elüpe girmiş (10) iken, mere kâfir, öldür meni, [yitür meni]!1682 Kara kılıcug şal boynuma, kes başum. (II) Kılıcugdan şaparum yok, gendü aşlum, gendü köküm şımağum yok. [Oğuz erenleri tururiken seni ögmegüm yok],1683 dedi. (12) Bir şoy dahi şoylamış, eydür: Yüksek yüksek kara tağdan (13) taş yuvalansa kaba ökçem, uyluğum karşu tutan Kazan eridiim. 1673 — > Ojl Tamir için bk Drs. 140b. 1-7 notu. 1674 j*V>W — » , Tamir için bk. Drs. 140b. 1-7 notu. 1675 Tamir için bk. Drs. 140b. 1-7 notu. 1676 Tamir için bk. Drs. 1 40b. 1 -7 notu. 1677 f-u-i-Jl — p-u-iJı Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.140b.l-7 notu. 1678 Tamir için bk. Drs. 140b. 1-7 notu. 1679 Tamir için bk Drs.140b.l-7 notu. 1680 f-uiLi jJ* — » f-uJU j-U Tamir için bk. Drs. 140b. 1-7 notu. 1681 Tamir için bk Drs. 140b. 1-7 notu. 1682 Tamir Drs. 141 a. 10, 141b. 10, 142a.6, 142b.3’e yapıldı. Ayrıca, bk. Drs. 140b. 10 notu. 1683 Tamir içinbk. Drs. 140b. 11 notu.

DEDE KORKUT j 563 Drs.X41a, ME278, OŞG136.34 (1) Fir'avn1684 şişler yükleyüp yerden çıksa kaba ökçemde perçin (2) kılan Kazan eridüm. Kaba kaba begler oğlı ğavğâ kılsa kamçı (3) şalup tip düren Kazan eridüm. Yüce tağlan1685 tuman (4) tursa, kara pusarık, deli [püki] 1686 kopsa, kazakucumup1687 kulağı (5) görinmez olsa, kayn eren kulağuzsız yol yapılsa kulağuzsız (6) yol başaran Kazan eridüm. Yedi başlu ejderhâya yetüp (7) vardum, heybetinden şol gözüm yaşardı. Hey gözüm, nâ-merd (8) gözüm, muhannaş gözüm! Bir yılandan ne var ki korhdup, dedüm. (9) Anda dahi Erem, begem!, deyü öginmedüm. Öginen erenleri hoş (10) görmedüm. Eliipe girmişiken, mere kâfir, öldür meni, yitür meni! Şal (11) kılıcup, kes başum; kılıcupdan şaparum yok. Gendü aşlum, gendii (12) köküm şımağum yok. Oğuz erenleri tununken seni ögmegüm yok, (13) dedi. Kazan burada bir dahi şoylamış: Arkıc kırda yaykanur 1684 Düzeltme teklifi için bk. Drs.l41a.l notu. 1685 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.l41a.3 notu. 1686 Okuma şekilleri ve tamir için bk. Drs.l41a.4 notu. 1 687 Kelimenin yazımı, yapısı ve anlamı için bk. Drs.3b. 10 notu.

DEDE KORKUT | 565 Drs.l41b, ME279, OŞG137.19 (1) cUmmân Degizinde. Sarp yerlerde yapılmış kâfir şehri. Sağa (2) şola çırpındı urur yüzgeçleri. Şu dibinde [taklı] 1688 döner bahrileri.1689 (3) Tagn menem!, deyü 1690 çağnşur câşi-leri. Ögin koyup (4) tersin okur1691 kızı gelini. Altun aşuk oynar şmcıd anuq 1692 (5) begleri. Altı katla Oğuz vardı, alımadı ol kakayı. Altı (6) baş erile men Kazan vardum, altı güne komadum, am aldum. (7) Kelîsâsm yıkup yerine mescid yapdum, bag baglatdum. Kızım (8) gelinini ağ göğsümde oynatdum, beglerin kul etdüm. Anda dahi (9) Erem, begem!, deyü öginmedüm. Öginen erenleri hoş gönnedüm. (10) Elüge girmişiken, mere kâfir, öldür meni, yitür meni! Kılıcug dan (11) şaparum yok. Gendü aşlum, gendü köküm şı[malğum1693 yok. [Oğuz erenleri tumriken seni ögmegüm yok.]1694 dedi. Kazan (12) gene şoylamış, ey dür: Arkıc kırda1695 dönderdügüm,1696 mere kâfir, senür) (13)babai). Şakkına1697 imrendügüm senüg kızug gelinüg. Ağca Kala Sürmelüde 1688 Tamir için bk. DKON: 358. 1689 {Ş jL> Drs.32a.9’a göre okundu. 1690 Açıklama için bk. Drs.l41b.3 notu. 1691 Deyimin anlamı için bk. Drs.141b.3-4 notu; 1692 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.l41b.4 notu. 1693 -» Tamir ve geniş zaman olumsuz çekimi kalıbı için bk. Drs.141b.ll notu. 1 694 Tamir için bk. Drs.140b.ll notu. 1695 -» »j-y Drs.141a.13 ve 142a.9’a göre okundu. 1696 Anlam için bk. DKON: 359-360. 1697 Okuma şekilleri ve teklif için bk. DKON: 360.

Drs.l42a, ME280, OŞG138.6 (1) at oynatdum. Atıla Karun eline çapkun [e]tdüm.165S Ak Hişâr (2) kalcasmur) burcın yıkdum. Ağ akça getürdiler Puldur, dedüm. (3) Kızıl altun getürdiler Bakırdur, dedüm. Ala gözlü kızın gelinin (4) getürdiler, aldamnadum. Kellsâsım yıkdum, mescid yapdum; altum (5) gümüşi yağmalatdum. Anda dahi Erem, begem!, deyü öginmedüm. Öginen [erenjleri1699 (6) hoş görmedüm. Elüge girmişiken, mere kâfir, öldür meni, yitür meni! (7) Gendü aşlum [gendü] 1700 köküm şımağum yok. [Oğuz erenleri tururikenl1701 seni ögmegüm yok! dedi. (8) Kazan Beg burada bir dahi şoylamış, eydür: Ak Kayanui) kaplamnurj (9) erkeğinde bir köküm var, Arkıç1702 kırda geyiklerüıjüz tur-(10)-ğurmaya.1703 Ak sazur) aslanın [ui] erkeginjde1704 bir köküm var, taz1705 alaca yundurjı (11) turğurmaya. Azvay1706 kurd enügi1707 erkeğinde bir köküm var, ağca (12) yagal1708 tümen1709 koyunui) gezdürmeye. Ağ şunkur kuşı erkeğinde (13) bir köküm1 10 var, ala ördek, kara kazurı uçurmaya. Kalın Oğuz 1698 fJ-iJ — > Tamir bağlama göre yapıldı. 1699 Tamir için bk. Drs.l42a.5 notu. 1700 Tamir için bk. Drs.l42a.7 notu. 1701 Tamir için bk. Drs.l42a.7 notu. 1702 ç-L îjjl -> Okuma şekilleri, anlam ve teklif için bk. Drs.l42a.9 notu. 1703 İstek ekinin gelecek zaman eki yerine kullanılışı için bk. Drs.142a.9- 142b .2 notu. 1704 -> a-Ljüs'jl Okuma şekilleri ve tamir için bk. Drs.142a.10 notu. 1705 jli jU Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs. 142a. 10 notu. 1706 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.l42a.9-142b.2 notu. 1707 yS 'y\ -> yTyl Drs. 123 a. 4 ve bağlama göre okundu. 1708 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.l42a.9-142b.2 notu. 1709 Tümen kelimesinin anlamı için bk. Drs.lla.l notu. 1710 Tekrar edilen kök kelimesinin anlamı için bk. Drs. 1 42a.9- 1 42b.2 notu.

DEDE KORKUT | 569 Drs.l42b, ME281, OŞG138.29 ( 1 ) elinde bir oğlum var, Oruz adlu, bir kartaşum var, Kara Göne adlu, (2) yegi-den1711 toğanugı dirgürmeyeler. Elüge girmişiken, mere kâfir, (3) öldür meni, yitür meni! Kıhcugdan şaparum yoh. Gendü aşlum, [gendü köküm] 1712 şımağum (4) yoh. [Oğuz erenleri tururiken seni ögmegüm yoh,]1713 dedi. Bir dahi şoylamış, eydür: İt gibi kev kev eden çirkin1714 (5) huşlı,1715 küçücek toguz şölenli, bir torba şaman döşekli, (6) yarım keıpic yaşduklı, yomna ağaç tagnlı'716 köpegiim kâfir! Oğuz [erenler] i1717 (7) tururiken1718 seni ögmegüm yok. Andan öldürüriseg, mere kâfir öldür (8) meni; Öldürmeziseg, Kadir kortsa öldüreyüm kâfir seni, (9) dedi. Kâfirler eydür: Bu bizi ögmedi, gelüg bum öldürelüm, (1 0) dediler. Kâfir begleri derildiler geldiler, yine eyitdiler: Bunug1719 (11) oğh var, kardaşı var; bum öldürmek olmaz, dediler. (12) Getürdiler,1720 toguz tamına habse şaldılar. At ayağı külük, (13) ozan dili çevük olur. Kazanug ölüsini dirisini kimse 1711 yeyîden = yetjile(ce) anlam denkliği için bk. Drs.26b,3 notu. 1712 Tamir için bk. Drs.140b.ll notu. 1713 Soylamadaki eksiklikler ve tamir için bk. Drs. 140b. 1 1 notu. 1714 Okuma şekilleri, teklif ve anlam için bk. Drs.l42b.4 notu. 1715 ^ yi Okuma şekilleri, teklif ve anlam için bk. Drs. 142b. 5 notu. 1716 yGj — » (jD Bağlama göre okundu. 1717ç5j_^t — Tamir için bk. Drs. 142b.7 notu. , 1718 jjA” — > yT” jjA Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.l42b.7 notu. 1719 -» Drs.l44a.5, 144b. 1 ve bağlama göre okundu. 1720 jJü y£ -> jE Bağlama göre okundu.

DEDE KORKUT j 571 Drs.l43a, ME282, OŞG139.15 (1) bilmedi. Meğer hânum, Kazanug bir oğlancuğı varidi. Böyüdi, (2) yigitçük oldı. Bir gün ata binüp divâna gelüriken bir gişi (3) eydür: Meğer sen Hân Kazanup oğlı degülsin?1721 dedi. Oruz (4) kakıdı, eydür: Mere kavat, menüm babam Baymdır Hân degül mi-dür? (5) Eyitdi: Yok, ol ananui] babası-dur, senüp deder)dür, Oruz:1722 Mere1723 (6) ya benüm babam ölü midür, diri midür? dedi. Eyitdi: Diri-dür, (7) Tornanın Kakasında tutsak-dur, dedi. Böyle degec oğlan (8) ağladı, melııl oldı, atım [dönderdi]1724 kayıtdı gerü döndi, (9) anasma geldi. Burada anasma şoylamış. Görelüm hânum (10) ne şoylamış, eydür: Mere ana, men Hân [Baymdır] 1723 oğlı degülmişem, Hân (11) Kazan oğlı imişem. Mere kavat kızı, mum1726 mağa neçün demezidüg? (12) Ana hakkı1727 Tagrı hakkı degülmişse kara polad uz kılıcum (13) tartayıdum, ğâfillüce görklü başug keseyidüm, alca kanui] 1721 Vurgu ile soru cümlesi için bk. Drs.l43a.3 notu. 1722 jjjjl -> jjjj\ Drs.21a.10, 29a.8, 29b.4, 34b.7, 35b .6, 55b. 10, 56a. 1 vd.’ne göre okundu. 1723 ay -»• ey Drs.l45a.8, 145a.ll, 145a.l2, 145b.2, 145b.4 vd.’ne göre okundu. 1724 Tamir gerekçesi için bk. DKON: 367-368. 1725 Tamir için bk. Drs.143a.10 notu. 1726 Ağız taklidi örneği için bk. Drs.143a.ll notu. 1727 Kelime burada şedde&iz yazılmıştır. Drs.öb.l, 6b.2, 28b.7, 28b.7, 36a.l2, 43a.ll, 57b.l0, 73b. 13, 80a.7, 131b.l, 131b.l, 135b.ll, 143a.l2, 151b.7, 151b.8, 152a.7’ da geçen ^e^eli örneklere ( hakk ) göre okundu.

DEDE KORKUT | 573 Drs.l43b, ME2B3, OŞG139.34 (1) yer yüzme dökeyidüm, dedi. Anası ağladı, ey dür: Oğul, babaıj (2) şağ-dur, amma söyleme[g]e1728 korhandum.1729 Kâfire varasm, gendüzüpi (3) urasın,1730 helak olasın, anuıj içün sapa demezidüm, cânum oğul! (4) dedi. Amma ‘ammrnja âdem şal, gelsün. Görelüm ne der, dedi. (5) Âdem şaldı, 'ammısmı ohıdı; geldi, Oruz eydür: Men babam (6) tutsak olduğı kakaya gederem. İttifakıla tanıştık kıldılar, cemic (7) beglere haber oldı: Oruz babasına geder, yarağıla gelüp, derler. (8) Leşker derildi, geldi. Alp Oruz çadırların açdurdı, (9) cebehânesm yükletdi. Kara Göne çeri başı oldı, bon (10) ağırdup1731 göçdiler, yola girdiler. Yol üzerinde kâfirüp Ayaşofyası (11) varidi, keşişler bekleridi. Gâyet şarp kelısâyıdı. (12) Atdan emip tacir torun gey diler, bâzirgân şüretinde (13) katır deve çekdiler geldiler. Kâfirler gördiler gelenler tâcire 1728 ij* Tamir bağlama göre yapıldı. 1729 pAişe-jji Bağlama göre okundu. 1730 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.l43b.3 notu. 173 1 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs. 137b.2 notu.

Drs.l44a, ME284, OŞG140.16 (1) benzemez kaçdılar, kakaya girdiler, kapulann yapdılar. Burca çıkup (2) Kimlersiz? dediler. Bunlar eyitdi: Bâzirgânlaruz, dediler. Kâfirler (3) Yalan söylersiz, deyü taşa tutdılar. Oruz atdan endi, (4) eydür: Hay atamup altun kadehinden şerâb içen, meni seven (5) atdan ensün, bunup kapusma birer gürz uralum, dedi. On (6) altı yiğit şıçrayup atdan endiler, kalkan yapındılar, gürzlerin (7) omuzlarına urdılar, kapuya geldiler. Birer gürz urup kapuyı (8) uvatdılar, içerü girdiler. Buldukları kâfiri kırdılar, diri1732 (9) çıkartmadılar, mâlım yağmaladılar, çeri üzerine geldiler, lçondılar. (10) Meğer bir sığırtmaçları varidi. Gördi[-]kim kakayı aldılar, kaçdı (11) Teküre vardı, Ayaşofya almduğm haber verdi. Ne oturursız? (12) Üzerüpüze yağı geldi. Başupuz yarağm görüp, dedi. Tekür, (13) beglerin cemc eyledi: Bunlanla ne müdârâ kılalum?1733 dedi. Begler eyitdiler: 1732 cb -> Okuma şekilleri ve teklif için bk Drs.144a.8-9 notu. 1733 Deyimin anlamı için bk. Drs.144a.13, 144b. 1 notu.

DEDE KORKUT | 577 Drs.l44b, ME285, OŞG140.30 (1) Bunui] müdârâsı oldur kim Kazanı çıkaravuz, anlara beraber edevüz,1734 (2) Bu sözi maslahat gördiler. Vardılar, Kazam çıkanıp (3) Tekür öpine getürdiler. Tekür eydür: Kazan Beg, üzerümüze yağı geldi. (4) Bu yağıyı üzerümüzden ırarısap1735 seni koyu verelüm, dediler. Hem (5) haraca mutic olalum, sen dahi and iç[-]kim bu bizüm ele yağı-lığa (6) gelmeyesin, dediler. Kazan eydür: Vallâh billâh, toğn yolı görüriken (7) eğri yoldan gelmeyelüm, dedi. Kâfirler, Kazan eyü and içdi deyü (8) sevindiler. Tekür çerisin devşürüp meydâna geldi, çadır (9) tikdürdi. Kâfir leşkeri Kazanup üzerine yığıldı. Kazana (10) geyim getürdiler, kılıç ve süpü ve çomak ve sâyir ceng âletin (11) gey dürüp tonatdılar. Bu mahalda Oğuz erenleri alay alay ,(12) geldi, güpür güpür tavullar nakaralar çalmdı. Kazan (13) gördi[-]kim leşker öpince bir ağ boz atlu, ağ calemlü, [eğni]1736 bek demür 1734 Deyimin anlamı için bk. Drs.144a.13, 144b. 1 notu. 1735 Okuma ve anlam teklifi için bk. Drs.l44b.4 notu. 1736 Tamir için bk. Drs.144b.13 notu.

Drs.l45a, ME286, OŞG141.13 (1) tonlu; Oğuzug ögince geldi, çadırın dikdürdi, alay (2) bağladı turdı. Anup ardınca Kara Göne geldi, alay bağladı (3) turdı. Hemân burada Kazan at [depdi,] 1737 meydâna sürdi, karım (4) diledi. Boz Atlu Beyrek at depdi, meydâna girdi. Kazan (5) burada şoylamış. Göreliim hânum ne şoylamış, eydür: Kalkubanı yerinden (6) turan yiğit, ne yigit-sin? Eğni bek demür torun geyen yiğit, (7) ne yigit-sin? Adui) nedür yiğit? Değil marja, dedi. Beyrek burada (8) şoylamış, eydür: Mere kâfir, sen meni bilmez mi-sin? Paraşarup1738 (9) Bayburd hişânndan parlayup uçan, adahlusm ayruklar (10) aluriken tartup alan Bay Bore Hân oğlı Bamsı Beyrek (11) mapa derler. Gel berü, mere kâfir, dögişelüm! dedi. Kazan burada (12) bir dahi şoylamış, eydür: Mere yiğit, öıjince bu çerinül) bir ak sancaklu (13) çıkdı, çadırın elden öp din dikdi, alay [bağladı turdı].1739 Ağ boz ata 1737 Tamir için bk. DKON: 370. 1738 — » ‘]JUöojb Drs.20b.10, 32b.3, 49b.l, 50a.l2, 77a.l2’ye göre okundu. 1739 Tamir için bk. Drs.l45a.l2-145b.2 notu.

Drs.l45b, ME287, OŞG141.32 (I) binen ol yiğit ne yigit-dür, kimüg nesi-dür? Yiğit, başuq[-]içün (2) değil mapa! Beyrek eydür: Mere kâfir, kimüg nesi olsa gerek; begümüz (3) Kazanug oğlı-dur! dedi. Kazan göğünden eydür: El-hamdulillâh, (4) menüm oğlancuğum böyük er olrnış, dedi. Beyrek: Mere kâfir, nece (5) bir om bunı şoraısm mağa? dedi, Kazanug üzerine at (6) şaldı, [altı]1740 perlii gürzini eline alup Kazam çaldı. Kazan (7) gendüyi bildürmedi,1741 karvadı Beyregi bileğinden tutdı, (8) tartdı çomağmı elinden aldı. Beyregüg eq sesine bir (9) çomağ urdı Beyrek at boyum kucakladı, kayda (10) döndi. Kazan eydür: Ya Beyrek! var begürje eyit, gelsün, (II) dedi. Bum gördi Eylik Koca oğlı Dönebilmez (12) Dölek Evren meydâna girdi. Kazan burada şoylamış, eydür: (13) Ala1742 tagla yerinden turan yiğit, ne yiğitsin? Bedevi atm oynadı 1740 Tamir Drs.34a.9, 37a.2, 38a.l0, 106b.7, 127a.7’ye göre yapıldı. 1741 Fiilin anlamı içinbk. Drs.l45b.7 notu. 1742 jVI ->■ M' Deyimin örnekleri ve teklif için bk. Drs.7b.7 notu.

Drs.l46a, ME288, OŞG142.14 (I) gelen yiğit, ne yiğitsin? Er erden adın yaştırmak cayb (2) olur, adug nedür yiğit? Değil marja! dedi. Dölek Evren (3) eydür: Mere kâfir, menüm adum bilmez misin? [Kâfirleri]1743 it1744 ardına'745 [bırağup]1746 horlayan, elden (4) çıkan, elli yedi kaTanug kilidini alan, Eylik Koca Oğlı (5) Dönebilmez Dölek Evren mağa derler, dedi. Sügüsin eline alup (6) at şaldı. Kazanı sancam!, dedi, sancamadı, öte geçdi. (7) Kazan at depdi, sügüsin çeküp elinden aldı, depesine (8) urdı. Pare pare oldı, uvandı. Eydür: Mere Kavat oğlı, (9) begiiıje de gelsün, dedi. Ol dahi kayda döndi. Kazan (10) yine er diledi. Dozan oğlı

1747 Alp Rüstem at depdi, (II) meydâna girdi. Kazan burada gene şoyladı, eydür: Kalkubam (12) yerinden tun gelen [yiğit, ne yiğitsin?]1748 Kazılık atm butun binen [yiğit],1749 ne yigit-sin? (13) Aduıj nedür? Değil mağa, dedi. Alp Rüstem eydür: Kalkubam yerinden 1743 Tamir Drs.33a.7’deki aynı deyime göre yapıldı; bk. DKON: 144, 370. 1744 Tamir Drs. 3 3 a.7’ deki aynı deyime göre yapıldı; bk. DKON: 144, 370. 1745 4_bi j -> ojjl Tamir Dr s. 3 3 a. 7’ deki aym deyime göre yapıldı; bk. DKON: 144, 370. 1746 Tamir Drs.33a.7’de geçen aynı deyime göre yapıldı; bk. DKON: 144, 370. 1747 Kelime, göz takılması nedeniyle iki defa yazılmıştır. 1748 Tamir için bk. Drs. 146a. 12 notu. 1749 Tamir için bk. Drs. 146a. 12 notu.

DEDE KORKUT 585 Drs.l46b, ME289, OŞG142.32 (I) toı gelen, iki kardaş bebeğin aldurup1750 zelil gezen, Dozan (2) oğlı Alp Rüstem marja derler, dedi. Ol dahi Kazana (3) at şaldı. Alam!, dedi, alımadı. Kazan Beg bupa dahi (4) bir darb urdı, ey dür: Mere kavat, var begüpe de gelsün, (5) dedi. Ol dahi döndi Kazan gerü er diledi. Oruzup (6) cılavısm ammısı Kara Göne tutmışıdı. Çekdi, apsuzın (7) elinden aldı, kılıcını tartdı, babasınup üzerine at şaldı, (8) tarvandurmadı, çignine kılıç endürdi, geyimini kesdi, omuzma (9) dört parmak deplü zahm1751 urdı. Alca kam şorladı, (10) koynına endi. Oruz gene döndi ki bir dahi çala Kazan (II) burada çağırup oğlma soylar. Görelüm hânum ne soylar, (12) eydür: Kara tağum yükseği oğul! Karang[u]lu1752 gözlerüm (13) aydmı oğul! Alpum Oruz, aşlanum Oruz! Ağ şakallu 1750 v jj-lİ ^ jj-Lİl Okuma ve anlam için bk. Drs. 146b. 1 notu. 1751 -> Drs. 107a. 13 ve bağlama göre okundu. 1752 -» £j>\ ji Drs.l30b.4, 133b.8, 138a.9’agöre okundu.

Drs.l47a, ME290, OŞG143.21 ( 1 ) babag a kıyma, oğul ! dedi. Oruzuıj şefkat tamarlan kaynadı (2) kara kıyma gözleri kan yaş toldı, atdan yere endi, atasınuıj (3) elin öpdi. Kazan dahi ahtarıldı1753 yere endi, oğlınur) (4) boynm öpdi. Begler Kazamla Oğlınug üzerine at şaldılar, (5) çevre aldılar. Cemlcisi atdan enüp Kazanug elin öpdiler. (6) Yöriyüben kâfire at şaldılar, kılıç urdılar. Derelerde (7) depelerde kâfire kırğun girdi. Kafayı aldılar kelisâsm yıkup (8) mescid yapdılar. Kanlu kâfir elinden babasını tartup aldı, (9) kalın Oğuz eline gelüp çıkdı, ağca yüzlü anasına muştucı (10) şaldı. Kaza begzer kızı gelini Kazana karşu gelüp elin (11) öpdiler, ayağma düşdiler. Kazan görklü çemene çadır otak (12) dikdürdi. Yedi gün yedi gece toy diigün edüp yeme (13) içme oldı. Dedem Korkud geldi, kopuz çaldı, ğâzı erenler 1753 Kelimenin anlamı için bk. Drs.l47a.3 notu.

DEDE KORKUT | 589 Drs.l47b, ME291, OŞG144.1 ( I ) başma ne geldügin söyledi : Kam ögdügiimüz yeg erenler a!1754 Dünyâ (2) menüm deyenler? [Anlar dahi bu dünyâya geldi geçdi, kervân gibi kondı göçdi. anlan dahi]1755 ecel aldı yer gizledi. Fâni dünyâ kime kaldı? (3) Gelimlü gedimlü dünyâ. Şor) ucı ölümlü dünyâ. Ölüm vakti (4) geldüginde arı imândan ayırmasun! Kâdir seni nâ-merde muhtaç (5) etmesün! Beş kelime ducâ kılduk, kabül olsun! Âmin âmîn!, (6) deyenler dizâr görsün! Günâhuguzı adı görklü Muhammed (7) Mustafa hürmetine bağışlasun! Hânum hey! İç (8) Oğuza Taş Oğuz cÂşî olup Beyrek Öldügi (9) Boyı1716 Beyân Eder Uç Ok, Boz Ok yığnak olsa (10) Kazan evin yağmaladundı. Kazan gerii evin yağmalatdı, amma (II) Taş Oğuz bile bulınmadı; hemin İç Oğuz yağmaladı. (12) Kaçan Kazan evin yağmalatsa helâlinüg elin alur taşra çıkandı, (13) andan1757 yağma ederller]idi.1758 Taş Oğuz beglerinden Aruz, Emen ve kalan 1754 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.l47b.l notu. 1755 Tamir için bk. Drs.34b.ll notu. 1756 -» ^j-ı Drs.63a.8, 137b. 13 ve bağlama göre okundu. 1757 0-ül ^ oojI Drs.22b.7, 53a.2, 94b.4, 107b.5, 129b.l, 132b.l3, 135a.9 ve bağlama göre okundu. 1758 iş* Tamir Vat 103b. 12 ve bağlama göre yapıldı.

DEDE KORKUT | 591 Drs.l48a, ME292, OŞG145.9 (1) begler buru eşitdiler eyitdiler ki ‘Bak bak! Şimdiye değin Kazanurj (2) evin bile yağma ederidük. Şimdi neçün bile olmayavuz?5 dediler. (3) İttifak!1759 cem? Taş Oğuz begleri Kazana gelmediler, cadâvet (4) eylediler. Kılbaş derler bir gişi varidi. Kazan eydür: Mere Kılbaş, (5) bu Taş Oğuz begleri dâyim1760 bile gelürleridi; şimdi neçün gelmediler? (6) dedi. Kılbaş eydür: Bilmez misin neçün gelmediler? evür)1761 yağmalatduğug (7) dem Taş Oğuz bile bulmmadı, sebeb oldur, dedi. Kazan (8) eydür: 'Adavet bağladılar, he mi? dedi. Kılbaş eydür: Hânum, men (9) varayın, anlanır) dostlığm düşmenligin bil [ey] in?1762 dedi. (10) Kazan eydür: Sen bilürsin, var, dedi. Kılbaş birkaç âdem (11) ile binüp1763 Kazanur) tayısı Aruzui) evine geldi. Aruz (12) dahi altun[lu]1764 günlügin dikmişidi, oğlanlanyıla oturmışıdı. (13) Kılbaş gelüp Aruza selâm verdi, eydür: Kazan buıjlu oldı, 1759 Drs.l43b.6’da geçen şedde\ i ittifakıla kelimesine göre okundu. 1760 -» Okuma gerekçesi için bk. Drs.l48a.5 notu. 1761 0^1 -4- Vat. 104a.4 ve bağlama göre okundu. 1762 -> Vurgu ile som cümlesi, anlam ve tamir için bk. Drs. 148a. 8-9 notu. 1763 -» v Vat. 104a. 8 ve bağlama göre okundu. 1764 Okuma şekilleri ve tamir için bk. Drs.148a.12 notu.

Drs.l48b, ME293, OŞG145.29 (1) Elbetde tayum Aruz maıja gelsün, dedi. Kara başum burjaldı, (2) üzenime yağı geldi. [Kaytabanda] 1765 develerüm bozlatdılar. Kazakucda1766 (3) kazılık atlarum kişnetdiler. [Ağayılda ağca koyunlarum megritdiler.j Kaza berjzer kızumıız gelinümüz buglu (4) oldı. Menüm kara başuma gör neler geldi. Tayum Aruz gelsün, (5) dedi. Aruz ey dür: Mere Kılbaş, ol vakt kim Uç [Ok],1768 Boz Ok (6) yığnak olsa

1769 Kazan evin yağma ederidi. Suçumuz (7) neyidi ki yağmada bile olmaduk? dedi. Hemişe Kazanuıj başına (8) bullar1770 gelsün, tayısı Aruzı dâyim ar) a tursun. Biz Kazana (9) düşmenüz, bellü bilsün! dedi. Kılbaş burada şoylamış. Görelüm (10) hânum, ne şoylamış, ey dür: Mere kavat, kalkubam Kazan Hân yerinden (11) tun geldi. Ala Tağda çadırın otağın dikdi, üç (12) yüz altmış altı alp erenler yanma yığnak oldı. Yemek içmek (13) arasmda begler seni arjdı. Üstümüze yağı nesne gelmedi. 1765 Tamir için bk. Drs.l48b.2 notu. 1766 aj^r jioji Kelimenin yazılışı, yapısı ve anlamı için bk. Drs.3b. 10 notu. 1767 Tamir için bk. Drs.l48b.3 notu. 1768 Tamir için bk. Drs.l48b.5 notu. 1769 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.l48b.6 notu. 1770 jh —> yi Vat. 104b .4 ve bağlama göre okundu.

Drs.l49a, ME294, OŞG146.18 (1) Men senüp dostlığug düşmanlığup şmayu geldüm. Kazana (2) düşmen imişsin bildüm, dedi. Kalkup Hoş kal! deyüp (3) getdi. Aruz gayet saht oldı, Taş Oğuz beglerine (4) âdem şaldı. Emen gelsün, Alp Rüstem gelsün, Dönebilmez (5) Dölek Evren gelsün, geıâi kalan begler hep gelsün! dedi. (6) Taş Oğuz begleri hep yığnak oldı. Ala bârgâh otaklarm (7) düze diledi; atdan aygır,1771 deveden buğra, koyundan koç (8) kırdurdı, Taş Oğuz beglerine ağırlık edüp toyladı. (9) Eydür: Begler, men sizi neye kığırdum bilür misiz? Eyitdiler: Bilmezüz, (10) Aruz eydür: Kazan bize Kılbaşı göndermiş. Elüm günüm çapıldı, (1 1) kara başum buplu oldı, tayum Aruz mapa gelsün, demiş. Kılbaşa (12) eyitdüm ki: Kaçanki Kazan evin yağmaladundı Taş Oğuz (13) begleri bile yağmalandı. Begler geliir. Kazam selâmlar, gederidi, 1771 — > >j' Vat. 104b. 12 ve bağlama göre okundu.

DEDE KORKUT 597 Drs.l49b, ME295, OŞG147.2 (1) Emen ey dür: Ya sen ne cevâb verdüg? Aruz ey dür ki Mere kavat, biz (2) Kazana düşmemiz, dedüm. Emen eydür: Eyü demiş-sin, Aruz eydür: Begler, (3) ya siz ne dersiz? Begler eydür: Ne deyelüm. Çün sen Kazana düşmen oldur) (4) biz de düşmenüz, dediler. Aruz araya Mushaf getürdi, hep begler (5) el urup and içdiler: Senüg dostuna dost ve düşmenüpe (6) düşmenüz, dediler. Aruz cümle begleri bil 'atladı, döndi, eydür: Begler, (7) Beyrek bizden kız almış-dur, güyegümüzdür, amma Kazanug mağı-dur. (8) Gelsün, bizi Kazamla banşdursun, deyelüm, getürelüm. Bize muti' (9) olunsa hoş, olmaz ise ben sakalım tutayın, siz kılıç (10) üşürüıj, pârelep. Aradan Beyregi götürelüm.1772 Andan şoıjra Kazamla (11) işümüz hayr ola, dedi. Beyrege kâğıd gönderdiler. Beyrek oda(12) -smda yigitlerile yeyüp içeridi. Aruzdan âdem geldi, selâm (13) verdi. Beyrek 'aleyk aldı. Eyitdi: Hânum, Aruz size selâm 1772 Deyimin anlamı için bk. Drs.l49b. 10 notu.

Drs.lSOa, ME296, OŞG147.20 (1) eder. Kerem etsün1773 Beyrek gelsün, Kazamla bizi banşdursun, (2) der, Beyrek: Hoş ola! dedi. Atm çekdiler bindi, kırk yigidile (3) Aruzup evine geldi. Taş Oğuz begleri otururiken girüp selâm (4) verdi. Beyrege Aruz a! 1774 eydür: Bilür misin seni neye kığırduk? Beyrek (5) eydür: Neye kığırdupuz? Aruz eydür: Hep şol oturan begler Kazana (6) câşı olduk, and içdük, Mushaf getürdiler. Sen dahi and iç, (7) dediler. Kazana men 'âşi olmazam, deyü and içdi. Şoyladı, (8) eydür:. Men Kazanup ni 'metini çok yemişem. Bilmezisem gözüme tursun. (9) Kazakucda5775 kazılık atma çok binmişem. 1776 Bilmezisem mapa tâbüt olsun. (10) Yahşi kaftanların çok geymişem. Bilmezisem kefenüm olsun. Ala bârgâh (11) otağına çok girmişem. Bilmezisem mapa zindan olsun. Men Kazandan (12) dönmezem, bellü bilgil! dedi. lAruz]1777 Beyregüp sakalım tutdı begler (13) Beyrege kıyamadı. Beyrek, Aruz kakıduğm burada bildi şoylamış, 1773 Ye’ nin noktalan yazılmamıştır. Vat.l05a.l3’e kıyasla okundu. 1774 Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs.l50a.4 notu. 1775 Kelimenin yazılışı, okunuşu, yapısı ve anlamı için bk. Drs.3b.10 notu. 1776 pî-L -» Vat.l05b,6 ve bağlama göre okundu. 1777 Tamir Vat. 105b. 8 ve bağlama göre yapıldı.

DEDE KORKUT | 601 Drs.l50b, ME297, OŞG148.2 (I) ey dür: Anız, maça bu işi edecegüç bilseyidüm kazakucda1778 kazılık (2) atuma bineridüm, eğni berk demür tonum geyeridüm, kara polad uz kılıçtım (3) belüme bağlandum, alm başa kunt ışuğum urundum, karğu tali (4) altmış tutam süıjümi1779 elüme alundum. Ala gözlü begleri yanuma (5) şalandum. Kavat, men bu işi tuysam saça böyle gelür midüm? (6) Aldayuban er tutmak cavrat işi-dür. 'Avratuçdan mı ögrendüç sen (7) bu işi, kavat? dedi. Aruz1780 ey dür: Mere, herze merze söyleme, kamıça (8) susanma!1781 Gel, and iç! dedi. Beyrek eydür: Vallâh men Kazan oğurrna1782 (9) başum konuşanı,1783 Kazandan dönmezem; gerekse1784 yüz pare eyle, dedi. (10) Aruz gene kakıdı, Beyregüç sakalım berk tutdı, beglere bakdı. (II) Gördi kimse gelmez. Anız kara polad uz kılıcın tartup Beyregüç (12) şağ uyluğm çaldı. Kara kana bulaşdı,1785 Beyregüç başı (13) buçlı oldı. Begler hep tağıldı, her gişi atlu atma bindi. 1778 o-Apt- fi -» fiofi Kelimenin yazılışı, yapısı ve anlamı için bk. Drs.3b.10 notu. 1779 -> u-f— Drs.68a.2, 97b. 11, 98b.5, 104b.7, 105b.3, 106b.4 vd.’ne göre okundu. 1780 jjjj' jjj' Vat. 105b. 12 ve bağlama göre okundu. 1781 Fiilden fiil yapım eki (n)’nin geçişsiz fiiller üzerinde kullanılışı için bk. Drs.l5a.5 notu. 1782 AjjyM -» aj jfi- 1 Vat.105b.13 ve bağlama göre okundu. 1783 oğuruna baş ko- = ogurına öl - deyimlerinin anlam denkliği için bk. Drs. 150b. 8-9 notu. 1784 Kelimenin kullanılışı, anlamı ve örnekleri için bk. Drs. 150b. 9 notu. 1785 Fiilin anlamı için bk. Drs.76a.4 notu.

Drs.l51a, ME298, OŞG149.3 (1) Beyregi dahi bindürdiler, ardına âdem bindürüp kucakladılar, kaçdılar, (2) Beyregi odasma yettirdiler, cübbesin üzerine örtdiler. Beyrek (3) burada şoyladı, eydür: Yigitlerüm, yerüpüzden örü turur)! (4) Ağ boz atumuıj kuyruğını kesüg! Arku Beli Ala Tağdan (5) dünin aşug! Akındılı görkli şuyı dilüp geçüq ! Kazanui] (6) dîvânına çapup vanırj! Ağ çıkarup kara geyüg! Sen şağ ol, (7) Beyrek öldi, der)! Eydürjüz: Nâ-merd Aruz tayugdan âdem geldi. (8) Beyregi istemiş;1786 ol dahi varmış. Hep Taş Oğuz begleri (9) yığnak olmış, bilmedük. Yeme içme arasmda Mushaf getürdiler, (10) Kazana biz1787 câşı olduk, and içdük; gel, sen[-]dahı and iç, dediler.1788 (11) İçmedi, Men Kazandan dönmezem, dedi. Nâ-merd tayug kakıdı, (12) Beyregi kılıçladı; kara kana bulaşdı, buplu oldı. Yarrn (13) kiyâmet güninde menüm elüm Kazan Hânug yakasında olsun, 1786 Fiilin anlamı içinbk. Drs.l51a.8 notu. 1787 -» _h Bağlama göre okundu. 1788 Bağlama göre okundu.

DEDE KORKUT 605 Drs.lSlb, ME299, OŞG149.19 (I) menüm kanuni Aruza konsa, dedi. Bir dahi şoylamış, eydür: Yiğitlerimi, (2) Aruz oğlı Basat gelmedin, elünı günüm çapılmadın, kaytabanda (3) develerüm bozlaşmadm,1789 kazakucda1790 kazılık atum kişneşmedin,1791 [ağayılda]1792 ağca (4) koyunlanım1793 meprişmedin, ağca yüzlü kızum gelinüm epşeşmedin, ağca (5) yüzli görklümi Aruz oğlı Basat gelüp almadm, eliim günüm (6) çapmadın, Kazan mapa yetişsün, menüm kamım Aruza komasun, ağca (7) yüzlü görklümi oğlma alı versün, âhiret hakkım helâl etsün. (8) Beyrek, pâdişâhlar pâdişâhı Hakka vâsıl oldı, bellü bilsün, (9) dedi. Beyregüp babasına anasma haber oldı ağ [ban] 1 794 evi eşiğinde (10) şiven kopdı. Kaza bepzer kızı gelini ağ çıkardı, kara (II) geydi. Ağ boz atınup kuyruğun kesdiler, kırk

1795 yiğit (12) kara geyüp gök sarındılar. Kazan Bege geldiler, sarıkların yere (13) urdılar. Beyrek! deyü çok ağladılar, Kazanup elin öpdiler, 1789 -> y. Önceki ve sonraki dizelere göre okundu. 1790 jia J —> o-v*r jioji Kelimenin yazılışı, yapısı ve anlamı içinbk. Drs.3b.10 notu. 1791 Önceki ve sonraki dizelere göre okundu. 17.92 Okuma şekilleri ve tamir için bk. Drs.l51b.3 notu. 1793 At, deve, koyun sıralaması yanlışlığı için bk Drs.18a.3-8 notu. 1794 Tamirin gerekçesi için bk. Drs.l51b.9 notu. 1795 Düzeltme teklifi için bk. Drs.151b.ll notu.

Drs.l52a, ME300, OŞG150.5 (1) Sen şağ ol, Beyrek öldi, dediler. Nâ-merd tayup al eylemiş.1796 (2) Okıyuban bizi aldfadı] lar. 1797 Varduk; Taş Oğuz begleri size (3) câşı olmışlar. Bilmedük; Mushaf getürdiler: Biz1798 Kazana câşi (4) olduk, sen dahi bize muti' ol, dediler, and içdiler. Beyrek (5) etmegür) basmadı,1799 anlara muti' olmadı. Tayui] nâ-merd Aruz (6) kakıdı, Beyregi oturduğı yerde kılıçladı, bir uyluğm düşürdi. (7) Sen şağ ol hânum, Beyrek Hakka vâsıl oldı. Menüm kanum Aruza (8) komasun, dedi, dediler. Kazan bu haberi eşitdi destmâlm (9) eline alup üpür ügür ağladı, divânda zanlık kıldı. Hep (10) anda olan begler ağlaşdılar. Kazan vardı, odasma girdi, (11) yedi gün divâna çıkmadı, ağladı oturdı. Begler yığıldı, (12) dîvâna geldi. Kazanug kardaşı Kara Göne eydür: Kılbaş, var, (13) eyit, ağam Kazan gelsün, çıksun. Bir yigid [e]r1800 senürj ucupdan 1196 A! eyle- deyiminin anlamı içinbk. Drs.l52a.l notu. 1797 -> Tamir Drs.l50b.6 ve bağlama göre yapıldı. 1798 Bağlama göre okundu. 1799 Etmek bas- deyiminin anlamı için bk. Drs.l52a.5 notu. 1800 j — > ji Okuma şekilleri ve tamir için bk. Drs.152a.13 notu.

DEDE KORKUT | 609 Drs.l52b, ME301, OŞG150.18 (1) aramuzdan egsildi. Hem vaşiyyet eylemiş: Menüm kamım komayasın, (2) alasın, demiş, Varalum, düşmeni haklayalum, de! dedi. Kılbaş (3) eydür: Sen kanndaşı-sın, sen var! dedi. El-hâşıl, ikisi bile (4) vardılar, Kazanur) odasına girdiler, selâm verdiler, Sen şağ ol (5) hânum, dediler. Bir yigid aramuzdan egsildi, senüi) yolurjda baş (6) verdi. [Çeri]1801 dere [lü] m, 1802 kanın alalum. Hem size ısmarlamış: Menüm kamım alsun!, demiş. (7) Ağlamağıla nesne mi olur? Tun gel yokan! dediler. Kazan eydür: (8) Maşlahat-dur. Tez cebehâneyi yükletsünler, hep begler hep binsünler! (9) dedi. Cemic begler bindi, Kazanug kogur atm çekdiler; bindi. Bon (10) çalındı, kös unldı, gece gündüz demediler, yortma oldı. (11) Aruza ve cemic Taş Oğuz beglerine haber oldı, Uşda Kazan geldi, (12) dediler. Anlar dahi çeri derüp,1803 bon ağırdup1804 Kazana karşu geldi-ler; (13) Uç Ok, Boz Ok karşulaşdılar. Aruz eydür: Menüm İç Oğuzda 1801 Tamir için bk. Drs.l52b.6 notu. 1802 — > jJo 'jj* Okuma şekilleri ve tamir için bk. Drs .152b. 6 notu. 1 803 —> Drs. 138b.5 ve bağlama göre okundu. 1804 ûi >1 -> Okuma şekilleri ve teklif için bk. Drs. 13 7b .2 notu.

DEDE KORKUT | Drs.l53a, ME302, OŞG151.1 (1) karımum Kazan olsun! Emen eydür: Menüm karımum Ters Uzamışolsım! (2) Alp Rüstem eydür: Menüm karımum1805 Egse Koca oğlı Okçı [Kozan] 1806 olsun! (3) dedi. Her biri bir karım gözetdi; alaylar bağlandı, koşunlar (4) düzildi, bonlar çalındı, tavullar dögildi. Aruz Koca (5) meydâna at depdi, Kazana çağınıp Mere kavat, sen menüm kanmumsın; (6) sen gel berü, dedi. Kazan kalkan yapındı, süetisin eline aldı, (7) başı üzerine çevürdi, eydür: Mere kavat, muha[nn]aş-lıkıla1807 er öldürmek (8) nece olur men sağa göstereyim, dedi. Aruz, Kazanım üzerine (9) at şaldı, Kazam kılıçladı, zerre kadar kesdür[e]medi,1808 öte (10) geçdi. Nevbet Kazana değdi. Altmış tutam ala gönderin (11) koltuk kışdı, Aıuza bir gönder urdı gögsinden yalabdak1809 (12) Öte geçdi; at üzerinden yere şaldı. Karındaşı Kara Göneye (13) işaret etdi, Başm kes! dedi. Kara Göne atdan endi. 1805 A -> («t! A Bağlama göre okundu. 1806 Tamir için bk. DKON: 375. 1807 v- -» 4İ.s.,l^...;.v. r Tamir Drs.l41a.8 ve bağlama göre yapıldı. 1808 j -> Okuma şekilleri ve tamir için bk. Drs.l53a.9 notu. 1809 Anlam için bk. Drs.l6a.2, 153 a. 11 notu. 611

DEDE KORKUT 613 Drs.l53b, ME303, OŞG151.16 (1) Aruzug başın kesdi. Taş Oğuz begleri bunı görüp (2) hep atdan endiler, Kazanug ayağına düşdiler, suçların dilediler, (3) elin öpdiler. Kazan [dahi]1810 suçların bağışladı,1811 Beyregütj kanın (4) tayısından aldı; Aruzug evini çapdurdı, elini günini (5) yağmalatdı. Yiğit yeri il toyum oldı. Kazan gök alag [görklü]1812 çemene (6) çadır dikdürdi, otağm kürdi. Dedem Korkud gelüben (7) şazdık çaldı, ğâzi erenler başma [ne] 1813 geldügin (8) eydiverdi: Kanı dedügüm yeg1814 eren-ler, dünyâ menüm deyenler? [Anlar dahi bu dünyâya geldi geçdi, kervan gibi kondı göçdi. anlan dahi]1815 (9) ecel aldı, yer gizledi. Fâni dünyâ kime kaldı? Gelim-li (10) gedimli dünyâ, şog ucı ölümli dünyâ! El-Câkibet (11) uzun yaşug ucı ölüm, âhin aynılık. Yom vereyim (12) hânum: Ölüm vakti geldüginde an imândan avnmasun! (13) Ağ sakallu babag yeri uçmağ olsun! Ağ pürçekli 1810 Tamir için bk. Drs.l53b.3 notu. 1811 Deyimler için bk. Drs.61b.10, 153b.2-3 notu. 1812 Tamir Drs.65a.12, 102a.l 1, Vat. 106a. 1 ve bağlama göre yapıldı. 1813 TamirDrs.63a.l, 102b.3, 119a. 10, 128b.7, 147b.l ve bağlama göre yapıldı. 1814 eE — > dk Tamir Drs.l02b.4; Vat.83b.l3’e göre yapıldı. Ayrıca bk. DKON: 150-153. 1815 Tamir için bk. Drs.34b. 1 1 notu.

Drs.l54a, ME304, OŞG152.2 (1) anag yeri behişt olsun! Kadir seni nâ-merde (2) muhtaç etmesün! Ağ alnurjda (3) beş kelime dııcâ kılduk, (4) kabul olsun! Âmin (5) âmin!, deyenler dldâr görsün! (6) Yığışdursun, dürişdürsün! (7) Günâhııguzı Muhammed Muştafaya (8) bağışlasun! Hânum hey! (9) Temmet.