Poema à Virgem

DE PARTU VIRGINIS MARIAE

Tandem, sancta Parens, revolutis ordine seclis
Advenit partus hora beata tui.
Hora tibi totis animae exoptata medullis,
Nox sacrae, nox omni clarior una die.
O nox, à cunctis speciosior una diebus:
O nos, natalis pulchra decore novi.
Ó nox, quae verae radiant clarissima lucis
Lumino, Phoebeis splendidiora rotis.
O uox, caligo qua pellitur atra, suusque
Redditur immenso rebus in orbe color.
Qua Deus egreditur puerili carne volutus,
Quem menses clausit Virginis arca novem.
Quae, precor, à foelix, quae gaudia, Virgo, medullas
Pulsarunt cordis nocte silente tui,
Ante tuos oculos jacuit cum parvulus infans, Qui Patris ante novum fluxit ab ore jubar;
Processitque tua carnem vestitus ab alvo,
Damna fuit passus nec tuus ulla pador?
Haec tibi sydereus pavitanti nuntius olim
Promisit laetum cum tibi dixit Ave. Haec tu submissa cepisti oracula mente,
Nec tua credulitas vana fidesque fuit. Nam tua continuo non marcescente pudoris
Intravit summus viscera fiore Deus.
Nunc idem egreditur materni ventris ab aula,
Nec thalami reserat ostia sacra sui.
Ultima respondent primis mysteria caeptis,
Veraqne sub tacita gaudia mente foves.
Tunc formosa nimis, cum se decor ipse silenter
Clausit in hospitij tecta pudica tui.
Nunc formosa magis, cum jam sine murmure vig
Claustra pudieitae transijt areta tuae.
Haec tibi nox foelix, haec formosissima venit,
Haec tua lucidius sparsit in ora jubar.
Nempe verecundo quamvis aurora colore
Fulgeat, et radijs vestiat aura novis:
Pulcehrius illa tamen Phoeboeo splendet in ortu,
Cum sua sol liquidis exerit ora vadis.
Ut primum nata est Verbum paritura paternum,
Aurora effulsit, noxque peracta fuit.
Virginea sed enim eum nondum aceumberoet alvo,
Deorat adhuc luci gloria magna tuae.
Ut vero aceubuit, crevit tua gratia, luxque
Incluso Solis lamine maior erat.
Nunc ubi divini radios diffudit honoris
Editus in lucem lucis origo Deus;
Emicat in toto tua lux nitidissima mundo,
Virgineique decus mater honoris habes.
Sed juvat interea tanti primordia partus,
Nascentisque urbem voluere mente Dei;
Quae domus excepit Dominum, quae regia Christum,
Quae dedit Iufanti culeita blanda torum.
Quae comites sacrae, famulae vé fuere Parenti,
Qui Puero cantus, qui sonuere modi.
Nascitur in Bethleem, veteris sub culmine tecti,
Nascentem nudum nuda reeeptat humus.
Fit praesepe torus, hinc bos, hinc tardus asellus,
Hine tacitus pueri pendet in ora senex.
Jubilat alma Parens, infantulus ore tenello
Vagit, inauditis personat aethra modis.
Cur mea mens torpes? cur non magnalia visis
Regia? quin gressus ad sacra tecta moves?
Perge age, non illo pellet te lumine durus
Janitor, obstructas objicietve fores.
Illa caret portis, statio est aptissima brutis,
Pervia frigoribus porticus illa patet.
Intrabis tuguri squalentia culmina vilis
Congestà culmis excipiere casa.
Ut Matrem aspicies divino lumine plenam,
Percipe quid partus tempore dulcis agat.
Tu sine, tu sacrae recolam mysteria noctis,
O Virgo, et mentis gaudia pura tuae.
Tu sine, praesenti spectem tua lumine facta,
Et cupida excipiam quos dabis aure sonos.
Tempus adest partus, nox intempesta silescit,
Et juga jam medij dividit alta poli:
Omnia somnus habet plaeida resoluta. quiete;
At tua seu lampas lumina clara micant :
Altaque jam dudum miraeula mente volutas,
Ora cupis Pueri pulclira videre tui.
Amplexura sacrum jam mitia brachia corpus,
Foturosque paras frigida membra sinus.
Oseulam ja gestis roseis libare labellis,
Et rubra candidulis figere labra genis.
Neetare turgentes jam pressus pollice mammas,
Quas tenero sugat parvulus ove Puer. F
Nunc humili pulsas immensum voce Parentem,
Nunc Natum blando dulciter ore vocas.

En prope, ais, partus jam foelix hora propinquat,
O decus, ó requies, ó mea cura Deus.

Jam tuus exibit Natus sub luminis auras,
Et nudam tanget corpore tectus humum.

Nil mihi non verum tuus attulit ales ab alte
Athere, credenti nec mihi verba dedit.

Inclinavi aurem, concepi viscere Verbum
Tutaque seruata virginitate fui.

Consule nunc Genitor parientis summe pudori
Sit sine vi partus, sit sine labe, meus.

Tené ego, chare Puer, complexu sedula molli,
Tené ego materno belle fovebo sinu?

Tené meo pulcher lactaberis ubere Nate,
Mistaque cum niveo basia lacte feres?

Nascere summe Deus, mea magna future voluptas,
Basiolumque oris da mihi dulce tui.

Haec dum divini succensa cupidine amoris Voluis, et expectas pignoris ora sacri;

Nascitur humano vestitum corpore Verbum,
Et tua virginitas intemerata manet.

Ut viridis profert nitidum virguncula florem,
Nec trusufloris laeditur ipsa sui.

Ut Sol subtili penetrans specularia luce
Illaeso radians itque reditque vitro.

Egreditur porla princeps sublimis Eoa
Limina signatae, nec patuere fores.

Candidus é thalamo procedit Sponsus honesto
Conjugis aeterno vinctus amore nova.

Quae tibi nunc sanctum pertentant gaudia pectus?
Quae tua laetitiam mens pia Mater habet?

Quae tibi divini ceroenti Numinis ortum
Lux nova perfundit lumina! quale decus!

Quid facis in dura Puero tellure jacenti,
Aspera quem duro frigore vexat hyems?

Surgis, et aethereo vultum perfusa nitore
Aute Dei flexo procidis ora genu.

Flexa genu, etftoto venerabile Numen adoras
Corpore, in amplexus jam rutura pios.

Mellifluumque bibis divini Infantis amorem, Taltaque é medio pectore verba sonas.
ORATIO MATRIS AD PUERUM RECENS NATUM.
O Deus omnipotens, vasti quem machina mundi
Autlorem ac Dominum praedicat esse suum.
Cujus inaceessam tenet ingens gloria lucem,
Cui velut innatus lumen amictus inest.
Quem nequit immenso comprendere corpore mundus
Conclusit ventris te brevis area mei.
Egressusque meae tener é penetralibus alvi,
In vili recubas, lux mea, Nate, solo.
Non, ne tua ingentem manus inclyta condidit orbem?
Nonne polus Domino servit uterque tibi ? Cur tibi tam vilem nascenti deligis aedem ?
Regia cur ortum non capit aula tuum?
Tu coelum stellis, variis animalia villis
Induis, et viridi gramine pingis agros.
At tu nudus humi vagis, lachrymasque trementi
Esprimit é teneris aspera bruma genis.
Nate decus coeli, soboles Patris aequa superni,
Edite visceribus Nate decore neis.
Quantus liic est matri dolor, ó mea Nate voluptas,
Viscera te afilicto qui praemit aegra mihi
Quo te Nate modo dura tellure levabo?
Qua tua contingaam membra beata manu?
Indignam terret, prohibetque attingere corpus
Me tua majestas, unice Nate Dei.
Sed te si patiar cruciari frigore nudum,
Et tenera in duro membra jacere solo
Asperius fuerit rigido mihi frigore pectus,
Nec superet durus viscera dura lapis.
Ergo tuam tangam, Soboles dulcissima, carnem,
Sola ego de pura quam tibi carne dedi:
Expleboque moeas refovens tua membra medullas,
Quoque mihi pectus flagrat amore fruar:
Maternaeque parens pietatis munera obibo,
Quae licet in cunas officiosa tuas.
Ergo veni à pulcher (simul haec, simul erigis ipsum,
Involvis pannis, gnttura lacte rigas)
Ergo veni à pulcher, mea lux, mea gloria, Fili,
Brachia nec matris respue chara tiae.
Ilis tua panniculis rerum Dominator, et author,
Mis tua pannieulis membra tenella tegam.
Ut tua nos inopes durissima ditet egestas
Divinis replens pectora egena bonis.
Per te vivit homo, pecudes pascuntur, avesque,
Vermieulis suum dat tua dextra cibum.
Deque tuis micis cives satiantur Olympi,
Omnibusque tua provenit esca manu.
Nunc te dura fames, nunc te sitis aspera vexat,
Uberaque exiguum dant tibi nostra cibum.
Eia age, turgentes, Infans bellissime, mammas,
Accipe: maternum lae, Puer alme, bibe.
Lac, mea quo Genitor tuus ubera, Nate, replevit
Quod tibi de tenero pelleret ore sitim.
Ne pete plura, satis tibi sunt haec munera, quando
Me tibi vis matrem, tu meus esse puer. Uror amore tui dulci liquefacta medullas,
Et mea mellifluus serpit in ossa calor
Cum te, vitae Author, divinis specto labeliis
Sugere de mammis parva alimenta meis. En ego te blandis hominemque Deumque lacertis
Sustineo, à summi gloria vera poli.
En ego te Natum mater, te filia Patrem,
Te Dominum molli servula gesto sinu.
O Infans formose, mei Deus intime cordis,
O amor, ó vitae vita beata meae.
Verê ego te nate foelix, ex milibus una
Electa, ut tanto pignore plena forem.
Nunc mihi laetitiae cumulus super additur ingens,
Metaque vix laudi figitur ulla meae.
Cum te, summe Deus, peperi, niveusque pudoris
Cum matris pariter mansit honore nitor.
Cum tamen abjecta Dominum eontemplor in aede
Frigore tam duro, pauperieque premi.
Desertum, atque inopem, nudum, cunctisque carentem
Rebus, et hunc arctum vix reperisse locum
Vix mea eompeseunt lachirymas (simul imber honestits
Largus abit malis) lumina, chare Puer.
Quo tua Majestas requiescet regia lecto ?
Unde parem Domino molte cubile tibi?
Non hic pulchra rubent Tyrio perfusa colore
Tegamina, non auro serica texta rigent.
Non est blanda mihi mollitis culcitra lanis,
Qua tua te, fili, mater egena locem.
Non avibus nidi desunt, non vulpibus antra
Tuta, quibus foveant se sobolemque suam.
At tibi coelorum Domino, rerumque parenti
Deest, ubi reclines tempora sacra, locus.
li
Inter maternas recubare suaviter ulnas,
Inque meo posses molliter esse sinu.
Sed tu dura cupis, perpessumque aspera ferre
Mollia regalis scilicet aula tenet.
Vis angusta tibi fiant praesepia cuna,
Aridaque incultum praebeat herba torum.
Ilis ergo in stipulis inter jumenta recambo
Hic sopor in sicco gramine dulcis erit.
Hic tibi, dum teneros ravleebit somnus ocellos
Utraque turgebit lacte mamilla tibi.
Hic ben? virgineo servabitur nbere potus,
Hic tibi non deerit, belle Puelle, cibus.
Dormi, summe Deus, mi dulcis amator, amorque,
O facies oculis deliciosa meis.
His blandire piae, mater dulcissima, proli,
Vixque animo claudis gaudia tanta tuo.
Parvulus in foeno recubot, tua gloria, Natus:
Tu juxta aethereo lumine plena sedes.
Sydereum plaudit divinis vocibus agmen,
Natalem Domini concelebratque sui.
Ingeminant laudes, resonat vox clara per auras?
Sit decus in superis, gloria, lausque Deo,
Et placidae tellus exultet munere pacis,
Mittitur é coclo mentibus illa piis.
Diffagiunt tenebra fulget splendoribus aér,
Et vero exoritur Sole oriente dies.
Pastores currunt, natumque rec enter adoram,
Quem vox coelestis dixerat esse Deum.
Haec te laetitia cumulant, haec laudibus ornant,
Omniaque liaec servas pectore verba tuo.
Si sinis, ipse etiam nati ad praesepia Regis
Corpore prosternar, menteque fusus humi:
Ut referam sacras exili carmine laudes
Infanti tenero, vel tibi casta Parens.
Audebo, accedam, neque enim me dura ropelles,
Nec Pueri fient Jumina torva nihi.
Sed quis ab aeterni manantem pectore Patris
Ante creaturas saeclaque facta canet?
Tutius est ejus laudes siluisse: silendo
Redditur immenso laus quoque magna Deo.
Ergo tibi pauper munuscula parvula servus
O Genitrix, Nato non renuente ferain.
Cur tamen abnuerit, tibi qui dedit omnia, sequo.
Qui tibi totius fous et origo boni est?
Sed quis percipiet sensus, quaeve ora sonabunt
Quae tibi sint carnis, quae tibi mentis opes ?
Tanta tuo fulget coelestis gratia corde,
Ut stupeant formam cuncta creata tuam.
Agmina mirantur coelestia claudere puris
Visceribus summum te potuisse Deum.